Nederlandse inzet voor het Costa Ricaanse regenwoud
00:00
00:00
Wat is natuur eigenlijk waard?
Bij een bedrijf kun je machines, gebouwen en voorraden op een balans zetten.
Maar probeer dat eens met een regenwoud.
Wat schrijf je op voor een boom die de bodem vasthoudt, een insect dat planten bestuift of een dier waarvan we misschien niet eens weten dat het bestaat?
In een spreadsheet past zo’n bos pas wanneer iemand er een prijskaartje aan hangt. En laat dat nou precies het moment zijn waarop er vaak iemand verschijnt met een zaag en een investeringsplan.
Toch hoeft natuurbescherming niet alleen een verhaal van verboden, vergaderingen en stapels rapporten te zijn. Het gaat ook om grond, mensen die er werken en keuzes die je jarenlang volhoudt.
Geld speelt daarbij natuurlijk een rol, maar wat je met dat geld doet, bepaalt of er over twintig jaar nog iets te beschermen valt.
In Piets uitspraak kijken we naar wat er gebeurt wanneer mensen besluiten dat afwachten geen oplossing is.
Er zijn nog mensen die naast het afkalven van de natuur wereldwijd successen boeken met natuurbescherming en behoud.
Dat kan iedereen op zijn of haar eigen kleine manier in de eigen omgeving, zoals je dorp of buurtschap, of via een duurzame plaatselijke organisatie zeker ook doen.
Maar hier hebben we het even over een van de Nederlanders met een goed idee en een nog beter praktisch initiatief om de wereld te helpen redden, waarvan de natuur in onze en de vorige eeuw steeds meer achteruitging.
Zo kennen we Nederlanders die bijvoorbeeld een machine uitvonden om afval uit de zee en de rivieren te halen, en mensen uit Holland die in andere werelddelen aan programma’s meewerken om bedreigde diersoorten te redden en weer in aantallen te laten groeien.
Een van die pioniers in onze tijd is een man uit het nabije Zegveld, Matthijs Bol, die samen met zijn vriend Maarten van der Beek in Costa Rica via een prachtidee tropisch oerwoud beschermt en laat herstellen, zodat de oprukkende landbouw en veeteelt er minder kans krijgen.
Tussenbelletje: Waarom toch kan een wereldwijde organisatie als de Verenigde Naties deze mensen, ideeën en initiatieven niet beter bijeenbrengen en ze daardoor, met extra gelden van de meebetalende naties, waar nodig grootschaliger ondersteunen?
Iedereen wordt hier gelukkig van, behalve dan de roofkapitalisten die de grondstoffen, waaronder ook dieren en planten, door hun geldbehoefte liever zien verdwijnen.
Na hen dan de zondvloed? Nee, die zondvloed moet vooral zulke negatieve kanten van de mensheid meevoeren naar het diepst van de oceanen. Maar dit terzijde.
Matthijs Bol vertrok ongeveer vijftien jaar geleden naar Costa Rica en heeft inmiddels een groot gebied aan tropisch oerwoud helpen beschermen en herstellen. Volgens de berichtgeving uit september 2026 gaat het om 278 hectare.
Hoe ging dit? Hij was daar samen met vriend Maarten en ze kregen een idee. Je koopt daar een stuk land met geleend familiegeld.
Beetje bij beetje konden ze hun bezit uitbreiden en via de stichting Adopteer Regenwoud maken ze dit bekend. Je kunt bijvoorbeeld een vierkante meter regenwoud adopteren voor 2 euro 50.
Ze hebben twaalf mensen uit de omgeving in dienst, waaronder boswachters die op illegale jacht letten. Doordat ze dieren zien terugkeren, geeft dat aan dat hun beschermde deel van het tropische oerwoud weer wat levenskrachtiger wordt.
Er zijn af en toe nog spanningen, omdat anderen hier bomen willen gaan kappen of doorgang eisen en een weg willen aanleggen. Dat moet allemaal goed in de gaten worden gehouden.
Ze zijn een crowdfunding gestart om een aangrenzend stuk land aan te kopen. Daar was volgens het bericht uit september 150.000 euro voor nodig.
Ze zitten nu na vijftien jaar in een fase dat ze een vaste achterban met periodieke betalingen hebben en dat ook grotere fondsen deze natuurdoelen een warm hart toedragen.
Beide heren zijn daar af en toe echt trots op, en natuurlijk blijft er werk genoeg.
Het laatste wapenfeit is dat er een observatietoren is geplaatst. Succes voor hen en alle natuur.
Een adres is een wonderlijk ding.
Voor de postbode is het vooral een plek waar een brief moet belanden.
Voor de gemeente een regel in een register.
En voor een navigatiesysteem een puntje dat hopelijk aan de goede kant van de sloot ligt.
Maar voor degene die er woont, kan zo’n adres een heel leven bevatten.
De eerste fiets zonder zijwieltjes, de geur van een bakkerij die allang verdwenen is, of die ene buurman die van alles wist, behalve wanneer hij zich ergens niet mee moest bemoeien.
Tegenwoordig kunnen we met een telefoon vrijwel iedere straathoek van de wereld bekijken.
Toch zijn digitale kaarten behoorlijk slecht in het aanwijzen van een gevoel van thuis.
En wanneer grenzen worden verlegd of een plaats administratief bij iets groters wordt gevoegd, verdwijnen die gevoelens niet ineens mee in het gemeentelijke archief.
De vraag is dus: wat zegt een woonplek over degene die er leeft?
Piet neemt ons mee in Cultuur.
Onze gemeente Bodegraven-Reeuwijk bestaat volgens een historisch overzicht uit wel acht dorpen en 21 buurtschappen.
Daar zijn overal mensen geboren en heel vaak ook blijven wonen.
Dat noemen we dan je plaats van geboorte.
Dat we door de geschiedenis heen nu deze 29 namen kennen, is voor de leek erg verwarrend. Maar zelfs voor plekken of stukken land in deze woonplaatsen hebben we namen. Want niet elk beestje of mens heeft een naam, maar ook de grond waar wij ons op bevinden en voortbewegen.
Daar voel je je dan vaak thuis en daar komen de ooit verhuisde bewoners meestal graag nog eens terug, voor de herkenning en de nostalgie bij die eigen woonplek, die je vaak als beste kent of hebt gekend.
Deze column zit dus meteen al heel vol, alleen al met deze 29 namen die u misschien nog niet eens kent. Ik noem de woonplekken op en bij sommige geef ik een kenmerk dat ik ken. En geen namen van gebouwen nu hier.
De acht dorpen binnen dit overzicht zijn: Bodegraven, bekend van de Jaarmarkt met Kaaskoningin; De Meije; Driebruggen; Nieuwerbrug, met het touwtrekken in september; Reeuwijk-Brug, met Bruisend Reeuwijk; Reeuwijk-Dorp, met het carnaval; Sluipwijk, met de Sluipwijkse markt in september en de opbodavond; en Waarder, met de verlichte trekkeroptocht.
De buurtschappen houden misschien wel eens een reünie, maar dat is meer privé, omdat op de aangekondigde en net vermelde activiteiten ook mensen van buitenaf welkom zijn.
Natuurlijk, omdat dat publiek daar zaken kan aankopen of als bezoeker en gebruiker van de aanwezige lekkernijen heel welkom is.
Zo bent u nu eens een keer deze historische namen tegengekomen. En bij meer interesse kunt u zelf, door her en der te zoeken, achter de betekenis of herkomst van de benamingen komen.
Een minderheidskabinet heeft één eigenschap die je niet kunt wegpoetsen: voor een meerderheid moet je praten met partijen buiten de coalitie. Dat klinkt als het toppunt van democratie, maar het kan ook een politieke escape room worden waarin iedereen een andere sleutel vasthoudt.
Deze week is dat heel concreet. Het kabinet-Jetten onderhandelt met meerdere oppositiepartijen over het Belastingplan voor 2027, omdat steun in zowel de Tweede als de Eerste Kamer nodig is. Woensdag begint het plenaire debat. Dus achter iedere ferme uitspraak zit ineens een rekensom: wat wil je binnenhalen, wat wil je inleveren en aan wie gun je uiteindelijk een succesje?
Voor de kiezer is het soms lastig te zien of er echt wordt onderhandeld of vooral wordt voorgesorteerd op het volgende televisiefragment. Piets Uitspraak kijkt vandaag naar die Haagse gewoonte om veel woorden te produceren terwijl iedereen wacht op de uitkomst.
Wat is er toch aan de hand met mensen die gekozen zijn om dit land te besturen? Ze staan samen in de kajuit van een niet-varend schip steeds dezelfde quotes uit te spreken, die alleen voor hun eigen achterban wat betekenen. En dan gaan de praatprogramma’s dit gekakel weer analyseren.
De pers zou niet eindeloos aan de poorten en deuren in Den Haag moeten wachten. Laten we wachten tot die 225 politici in de Eerste en Tweede Kamer en het kabinet-Jetten met een echt plan komen. Dat minderheidskabinet heeft maar 66 Tweede Kamerzetels en moet dus steun zoeken bij andere partijen.
Terwijl er het afgelopen jaar vooral op ‘links’ is gescholden, vraag ik me af wat ‘rechts’ heeft opgelost. Er is nog altijd onzekerheid over pensioenen, belasting op spaargeld, banen die naar het buitenland verdwijnen, stijgende zorgkosten, druk op het onderwijs, meer klanten bij voedselbanken, toeslagenouders die nog op compensatie wachten en voor velen nauwelijks uitzicht op een betaalbare woning.
Intussen onderhandelt het kabinet over het Belastingplan voor 2027. Maar waar blijven de oplossingen?
Nog twee weken en dan verkiezingen? Vergeet het maar. Die staan regulier pas voor mei 2030 gepland, tenzij het kabinet valt. Misschien wordt de gewone man tegen die tijd wijzer en ziet hij dat wat linkser stemmen beter is dan de weg van haat en uitsluiting die steeds wordt herhaald. Want oplossingen voor die problemen hoor ik niet uit die nu al schorre kelen.
Op formulieren, in paspoorten en in computers houden we van vakjes.
Dat is handig, want een vakje geeft snel duidelijkheid.
Alleen past een mens niet altijd zo netjes in een keuzemenu.
De medische wetenschap weet al lang dat lichamelijke geslachtskenmerken meer variatie kunnen laten zien dan alleen twee standaardplaatjes.
Toch loopt de taal daar vaak achteraan.
Zodra iets buiten het vertrouwde valt, zoeken we meteen een naam, een verklaring of een mening. Soms nog voordat we naar de persoon zelf hebben geluisterd.
Dat zegt misschien ook iets over onze behoefte aan orde: alles wat afwijkt moet worden uitgelegd, terwijl niemand zich hoeft te verantwoorden voor de kleur van zijn ogen of de vorm van zijn oren.
Wanneer wordt een verschil eigenlijk een probleem?
Vaak pas op het moment dat anderen besluiten er een probleem van te maken.
Daarover gaat Cultuur vandaag.
Je hebt mannen en vrouwen, en er zijn mensen die intersekse zijn. Intersekse betekent dat iemand geboren wordt met lichamelijke geslachtskenmerken, zoals geslachtsorganen, chromosomen of hormoonkenmerken, die niet helemaal passen binnen de gebruikelijke indeling man of vrouw. Dat zegt op zichzelf niets over iemands geestelijke vermogens of persoonlijkheid.
Het gaat alleen om het menselijke lichaam bij de geboorte. Toch begint voor sommige van deze mensen dan al de ellende, vooral door de reactie van anderen. Een familie kan geschrokken reageren wanneer een kind niet past binnen het beeld dat men gewend is van een jongen of een meisje.
In sommige landen worden intersekse kinderen nog altijd geconfronteerd met uitsluiting, geweld en zelfs levensbedreigende situaties. Ook zijn er medische ingrepen uitgevoerd bij kinderen die daar zelf nog geen toestemming voor konden geven. De Verenigde Naties hebben landen opgeroepen zulke schadelijke praktijken tegen te gaan.
Bijgeloof en onwetendheid kunnen zulke vooroordelen versterken. Dat zie je ook bij mensen met albinisme. In verschillende landen bestaan nog steeds schadelijke mythes over hen, en die hebben geleid tot uitsluiting, mishandeling en zelfs moord.
Ook in onze modernere maatschappij bestaan nog steeds vooroordelen over mensen die niet precies binnen bestaande hokjes passen. Soms wordt zelfs gezegd dat zulke mensen een slecht voorbeeld zouden zijn voor kinderen. Alsof iedereen het daar automatisch mee eens zou moeten zijn.
Terug naar het lichaam van intersekse mensen. Hun lichamelijke kenmerken zeggen niets over hun verstand, karakter of waarde als mens. Toch krijgen sommigen hun hele leven te maken met mensen die hen niet volledig accepteren.
Don McLean zingt in American Pie over The Book of Love. Dat lied gaat veel breder over Amerika, verandering en verlies van onschuld. McLean heeft zelf uitgelegd dat het nummer gedeeltelijk autobiografisch is en teruggrijpt op de veranderingen in de Verenigde Staten tussen de jaren vijftig en het einde van de jaren zestig.
Misschien zouden we uit zo’n lied vooral één simpele gedachte kunnen halen: mensen hoeven niet hetzelfde te zijn om gelijkwaardig behandeld te worden. Dat geldt niet alleen voor geslachtskenmerken, maar net zo goed voor huidskleur, uiterlijk of welke andere eigenschap dan ook waarop mensen elkaar beoordelen.
Ik sluit af met een tekst die ik zelf eerder bij een online discussie hierover plaatste.
“Ik ben altijd genderneutraal geweest omdat ik niet wist hoe je vooroordelen over gender kon hebben.
Ze mogen wat mij betreft gerust nadenken over nieuwe vormen van prijzen voor rollen, nu in Nederland sommige prijzen voor acteurs niet meer apart voor mannen en vrouwen worden uitgereikt. Daar kun je best een discussie over voeren.
Maar dat we geslachten gaan ontkennen of iedereen geforceerd hetzelfde gaan noemen, vind ik geen goede oplossing. Acceptatie en meer openheid over pesten, discriminatie en onwetendheid zouden de mensheid veel verder helpen, en dan niet alleen hier, maar overal.
Daar zouden de Verenigde Naties en regeringen zich op moeten richten.
Een goed voorbeeld is bij een verpleger of verpleegster, dat is geen hulpgevende functionaris in een daarvoor bestemd gebouw om mensen beter te maken. Maar zo ver gaan we lijkt het wel. Zelfs iemand een zieke noemen binnen dat zieken-te-huis is binnenkort waarschijnlijk al een discriminerende term.
Een luxe afspeellijst rond ARETHA FRANKLIN, met muziekverhalen bij onder meer The Queen of Soul!, Spanish Harlem (1971), See Saw (1968).
Uitzending 009
27 oktober 2026
14 hoofdstukken
1956-1988
Limited Radio Edition
DeDiscografieVan ARETHA FRANKLINEen spinoff van ‘DeMuziekExperts‘, elke laatste uitzending van de maand. Deze online editie bundelt de muziek, verhalen, links en afkondigingen uit dezelfde brondata.
[{"title":"The Queen of Soul!","url":"https://demuziekexperts.nl/wp-content/uploads/ddv/fragmenten/27102026arethafranklin/0.mp3","timestamp":0,"date_iso":"","date_label":"","background":""}]
Goedenavond en welkom! Het is de laatste dinsdag van de maand en dat betekent dat we de gewone Muziek Experts even aan de kant schuiven. Niet omdat we erop uitgekeken zijn, maar omdat het tijd is voor onze maandelijkse spin-off: deDiscografievan…
Een heel uur waarin één artiest of band in de spotlights staat. Met bekende hits, vergeten pareltjes en verhalen die achter de muziek schuilgaan.
Vanavond nemen we je mee op een muzikale reis die begint in een kerk in Detroit. We steken de oceaan over, bezoeken een bijzondere wijk in New York en ontmoeten een eenzame vrouw die ooit door vier mannen uit Liverpool werd bezongen.
Onderweg komen we dames tegen die hun eigen boontjes wel kunnen doppen, ontdekken we dat een gebed soms een wereldhit oplevert en blijkt dat je met het spellen van één woord een hele generatie kunt wakker schudden.
Van gospel tot soul, van de jaren vijftig tot de swingende jaren tachtig. En zelfs een Britse popster komt nog even langs.
Wie dat allemaal bij elkaar weet te zingen? Dat kan er maar één zijn.
Een vrouw met een stem die je niet alleen hoort, maar ook voelt. De koningin van de soul!
Welkom bij de negende aflevering van deDiscografievan… Aretha Franklin!
‘Spanish Harlem’ was al ruim tien jaar oud toen Aretha Franklin het nummer in 1971 opnam. Ben E. King had er in 1961 een Amerikaanse Top 10-hit mee. Het lied was geschreven door Jerry Leiber en Phil Spector, met een belangrijke muzikale bijdrage van Mike Stoller. Aretha deed vervolgens wat ze vaker deed met andermans materiaal: ze maakte er geen keurige kopie van, maar bouwde haar eigen versie.
Opvallend is dat Franklin ook de tekst veranderde. Waar in het origineel alleen Spanish Harlem werd bezongen, verwees zij naar zowel Black als Spanish Harlem. Op piano is bovendien Dr. John te horen, die in deze periode geregeld met haar werkte. Haar uitvoering werd zelfs een grotere Amerikaanse hit dan die van Ben E. King: in september 1971 kwam Aretha tot nummer 2 in de Billboard Hot 100. Alleen de bovenste plek bleef buiten bereik.
Bij ‘See Saw’ dook Aretha Franklin opnieuw in de bestaande rhythm-and-blues. Het nummer was afkomstig van Don Covay and the Goodtimers, die het in 1965 al hadden uitgebracht. Covay schreef het samen met Steve Cropper, gitarist van Booker T. & the M.G.’s en een van de muzikanten die het geluid van het Stax-label hielpen bepalen. Drie jaar later kwam Aretha met haar eigen uitvoering.
‘See Saw’ verscheen in de periode van Aretha Now, een album waarop Franklin zich omringde met muzikanten als Spooner Oldham, Bobby Womack en saxofonist King Curtis. Het bijzondere aan 1968 is hoe hoog haar productietempo lag: Lady Soul, Aretha Now én een livealbum verschenen allemaal in hetzelfde jaar. ‘See Saw’ werd aan het eind van dat jaar een hit en bereikte nummer 14 in de Billboard Hot 100. Voor een cover van een relatief bescheiden hit uit 1965 was dat een flinke tweede jeugd.
‘Respect’ klinkt alsof het altijd van Aretha Franklin is geweest, maar Otis Redding schreef en nam het nummer als eerste op. Toen Franklin het in 1967 onder handen nam, veranderde ze niet alleen de zang, maar ook de betekenis en de opbouw. Ze voegde onder meer het beroemde gespelde woord ‘respect’ toe en haar zussen Carolyn en Erma waren betrokken bij de achtergrondzang. Producer Jerry Wexler nam haar versie op voor Atlantic Records.
Het resultaat betekende haar definitieve doorbraak. ‘Respect’ stond vanaf 3 juni 1967 twee weken op nummer 1 in de Billboard Hot 100 en leverde Franklin haar eerste Grammy-overwinningen op. Het nummer groeide daarnaast uit tot een lied dat werd verbonden met zowel de Amerikaanse burgerrechtenbeweging als de vrouwenbeweging. Dat was groter dan een gewone hitsingle. De Amerikaanse Library of Congress nam de opname later op in het National Recording Registry vanwege haar historische betekenis.
The Beatles maakten van ‘Eleanor Rigby’ in 1966 een somber verhaal over eenzame mensen, gedragen door strijkers. Aretha Franklin gooide die aanpak een paar jaar later vrijwel overboord. In haar versie verandert zelfs het vertelperspectief: in plaats van alleen over Eleanor te zingen, plaatst Franklin zichzelf in de rol van het personage. Daarmee wordt een afstandelijk verhaal ineens iets persoonlijks. Rolling Stone omschreef haar aanpak later als een transformatie van een barokke Beatles-song naar een veel directere gospelachtige souluitvoering.
Franklins ‘Eleanor Rigby’ verscheen eind 1969 als single en kwam daarna terecht op het album This Girl’s in Love with You, dat begin 1970 verscheen. De single bereikte nummer 17 in de Billboard Hot 100. Dat was behoorlijk sterk voor een nummer dat al wereldberoemd was in een totaal andere uitvoering. Aretha bewees hier dat een cover bij haar soms bijna een verbouwing was: Beatles eruit, kerk en soul erin.
Nu speeltSisters Are Doin’ It for Themselves (1985)
[{"title":"Sisters Are Doin\u2019 It for Themselves (1985)","url":"https://demuziekexperts.nl/wp-content/uploads/ddv/fragmenten/27102026arethafranklin/5.mp3","timestamp":0,"date_iso":"","date_label":"","background":""}]
In 1985 kwamen twee generaties samen. Annie Lennox en Dave Stewart van Eurythmics schreven ‘Sisters Are Doin’ It for Themselves’ als een uitgesproken lied over vrouwelijke zelfstandigheid. Voor de duetpartner was aanvankelijk Tina Turner in beeld, maar uiteindelijk kwam Aretha Franklin achter de microfoon terecht. Daarmee kreeg de tekst ineens extra gewicht: een moderne popgroep uit de jaren tachtig zong samen met een vrouw wier muziek al sinds de jaren zestig met emancipatie werd verbonden.
Het nummer werd opgenomen in Detroit en verscheen in de periode van Aretha’s succesvolle album Who’s Zoomin’ Who?. In Groot-Brittannië bereikte de single nummer 9 en bleef hij twaalf weken in de officiële hitlijst staan. In Amerika kwam hij tot nummer 18. De samenwerking kreeg bovendien een Grammy-nominatie voor beste R&B-uitvoering door een duo of groep. Geen nostalgische comeback dus, maar Aretha midden in de popmuziek van 1985.
[{"title":"I say a little prayer (1968)","url":"https://demuziekexperts.nl/wp-content/uploads/ddv/fragmenten/27102026arethafranklin/6.mp3","timestamp":0,"date_iso":"","date_label":"","background":""}]
Het grappigste aan Aretha Franklins versie van ‘I Say a Little Prayer’ is dat die aanvankelijk helemaal niet gepland was. Burt Bacharach en Hal David hadden het lied geschreven en Dionne Warwick had er in 1967 al een hit mee gehad. Tijdens de opnamen van Aretha’s album Aretha Now zong Franklin het nummer tussendoor met haar achtergrondzangeressen The Sweet Inspirations. De combinatie klonk zó goed dat er alsnog een officiële opname van werd gemaakt.
Atlantic zette het nummer aanvankelijk zelfs op de B-kant van ‘The House That Jack Built’. Radiostations begonnen echter ook de andere kant te draaien en ‘I Say a Little Prayer’ ontwikkelde zijn eigen hitcarrière. In de Verenigde Staten bereikte Aretha’s versie de Top 10. In Groot-Brittannië kwam ze zelfs tot nummer 4 en bleef de plaat veertien weken in de hitlijst. Een lied dat min of meer tijdens het inzingen ontstond, werd zo een van haar bekendste covers.
Nu speelt(You Make Me Feel Like) A Natural Woman (1967)
[{"title":"(You Make Me Feel Like) A Natural Woman (1967)","url":"https://demuziekexperts.nl/wp-content/uploads/ddv/fragmenten/27102026arethafranklin/7.mp3","timestamp":0,"date_iso":"","date_label":"","background":""}]
‘(You Make Me Feel Like) A Natural Woman’ werd echt voor Aretha Franklin geschreven. Atlantic-producer Jerry Wexler kwam met het idee voor een lied rond het begrip ‘natural woman’ en bracht dat onder de aandacht van het beroemde schrijversduo Carole King en Gerry Goffin. King schreef de muziek, Goffin de tekst en Wexler kreeg eveneens een schrijverscredit. Het resultaat paste precies bij de nieuwe status die Franklin in 1967 had opgebouwd.
De single verscheen enkele maanden na haar doorbraak met ‘Respect’ en bereikte in november 1967 nummer 8 in de Billboard Hot 100. Daarmee was Aretha binnen één jaar veranderd van een zangeres met wisselend commercieel succes in een vaste waarde in de Amerikaanse Top 10. Carole King nam het lied later zelf op voor haar album Tapestry uit 1971, maar het nummer was dus niet voor King zelf bedacht. Aretha’s opname werd uiteindelijk ook opgenomen in de Grammy Hall of Fame.
[{"title":"Won\u2019t be Long (1960)","url":"https://demuziekexperts.nl/wp-content/uploads/ddv/fragmenten/27102026arethafranklin/8.mp3","timestamp":0,"date_iso":"","date_label":"","background":""}]
Wie Aretha Franklin vooral kent van Atlantic en haar grote soulhits, kan bij ‘Won’t Be Long’ vier à vijf jaar te laat beginnen met haar verhaal. Aretha tekende namelijk in 1960, op haar achttiende, bij Columbia Records. De invloedrijke producer en talentscout John Hammond zag in haar een zangeres die naast gospel ook jazz, blues, pop en rhythm-and-blues aankon. ‘Won’t Be Long’ werd geschreven door J. Leslie McFarland en geproduceerd door Hammond.
Het nummer verscheen eind 1960 en kwam ook op haar eerste Columbia-album, Aretha: With The Ray Bryant Combo. In 1961 werd ‘Won’t Be Long’ haar eerste single die de Billboard Hot 100 haalde, met nummer 76 als hoogste positie. Op de R&B-lijst deed de plaat het veel beter en kwam hij tot nummer 7. De wereld kende dus nog niet de ‘Queen of Soul’, maar de stem begon al wel voorzichtig de hitlijsten binnen te wandelen.
Nu speeltThere is a fountain filled with blood (1956)
[{"title":"There is a fountain filled with blood (1956)","url":"https://demuziekexperts.nl/wp-content/uploads/ddv/fragmenten/27102026arethafranklin/9.mp3","timestamp":0,"date_iso":"","date_label":"","background":""}]
Voor ‘There Is a Fountain Filled with Blood’ moeten we helemaal terug naar 1956. Aretha Franklin was pas veertien jaar toen ze in de New Bethel Baptist Church in Detroit werd opgenomen. Dat was de kerk van haar vader, dominee C.L. Franklin. De jonge Aretha zong niet alleen, maar begeleidde zichzelf ook op piano. Deze opnamen behoren tot de vroegst bekende registraties van haar stem, jaren voordat Columbia of Atlantic in beeld kwam.
De omstandigheden waren allesbehalve een luxe studio. De Detroitse ondernemer en platenman Joe Von Battle legde de uitvoeringen vast met één microfoon. Het lied zelf was toen al stokoud: het is gebaseerd op een hymnetekst van de Engelse dichter William Cowper uit de achttiende eeuw. Wat je hier dus hoort, is eigenlijk de bron van bijna alles wat later Aretha werd. Gospel, kerk, piano en stem, zonder popproductie eromheen. De latere Queen of Soul begon gewoon letterlijk vooraan in de kerk.
Bij ‘Day Dreaming’ is Aretha Franklin niet alleen de zangeres, maar ook de songwriter. Het nummer kwam uit de periode van Young, Gifted and Black, een album waarop vier door Franklin geschreven composities stonden. Zowel ‘Day Dreaming’ als haar eigen ‘Rock Steady’ bereikte de Amerikaanse Pop Top 10, wat nog eens laat zien dat ze beslist niet alleen afhankelijk was van materiaal van andere schrijvers.
En ‘Day Dreaming’ had een heel concrete inspiratiebron. Aretha bevestigde jaren later in een gesprek met Oprah Winfrey dat ze bij het schrijven Dennis Edwards van The Temptations in gedachten had. Muzikaal kreeg ze hulp van mensen uit de absolute eredivisie: Donny Hathaway speelde elektrische piano en de opname bevat die zachte, zwevende instrumentatie die het nummer zijn dromerige karakter geeft. De single werd in 1972 een grote hit: nummer 5 in de Billboard Hot 100 en twee weken nummer 1 in de Amerikaanse soullijst.
‘Think’ is een van de nummers waarbij Aretha Franklin zelf achter de schrijftafel zat. Ze schreef het samen met Ted White, destijds haar echtgenoot en manager. De single verscheen in mei 1968 en werd opnieuw een enorme R&B-hit: nummer 1 op de soullijst en nummer 7 in de Billboard Hot 100. Het nummer kreeg een plek op Aretha Now, een van de drie albums die Franklin alleen al in 1968 uitbracht.
Dat jaar gaf het woord vrijheid in ‘Think’ een extra lading. Martin Luther King Jr. was op 4 april 1968 vermoord en Aretha zong tijdens zijn begrafenis. TIME beschrijft hoe haar muziek in dat onrustige jaar verbonden raakte met de roep om onafhankelijkheid en maatschappelijke vooruitgang. Twaalf jaar later gaf ze ‘Think’ nog een tweede leven in de film The Blues Brothers. Als Mrs. Murphy zingt ze het in de beroemde dinerscène, met Aretha zelf achter de piano.
[{"title":"I Knew You Were Waiting (For Me) (1987)","url":"https://demuziekexperts.nl/wp-content/uploads/ddv/fragmenten/27102026arethafranklin/12.mp3","timestamp":0,"date_iso":"","date_label":"","background":""}]
Bij ‘I Knew You Were Waiting (For Me)’ ontmoeten twee carrières elkaar op een perfect moment. Aretha Franklin was inmiddels een gevestigde legende, terwijl George Michael na Wham! volop bezig was met zijn solocarrière. Het lied werd geschreven door Simon Climie en Dennis Morgan en geproduceerd door Narada Michael Walden, die in de jaren tachtig ook met artiesten als Whitney Houston werkte.
De combinatie bleek goud waard. In februari 1987 stond het duet twee weken op nummer 1 in Groot-Brittannië. Het werd Aretha Franklins eerste en enige Britse nummer 1-hit. Ook in de Verenigde Staten bereikte de single de eerste plaats, daar eveneens twee weken. Bijna twintig jaar lagen daarmee tussen haar Amerikaanse nummer 1 met ‘Respect’ uit 1967 en deze tweede charttopper. Bij de Grammy Awards van 1988 wonnen Franklin en Michael bovendien de prijs voor beste R&B-uitvoering door een duo of groep. Voor George Michael betekende dat zijn eerste Grammy.
Nu speeltvan een kerk in Detroit tot the Queen of Soul!
[{"title":"van een kerk in Detroit tot the Queen of Soul!","url":"https://demuziekexperts.nl/wp-content/uploads/ddv/fragmenten/27102026arethafranklin/13.mp3","timestamp":0,"date_iso":"","date_label":"","background":""}]
En daarmee zijn we alweer aan het einde gekomen van een uur vol soul, gospel, liefde en een flinke dosis swing. Wat een stem had die vrouw toch!
We begonnen bij de jonge Aretha, die op haar veertiende in de kerk al liet horen wat voor muzikaal wonder er in haar schuilging. We hoorden hoe ze het Beatles-nummer Eleanor Rigby een compleet nieuw leven gaf en hoe één simpel woord, Respect, uitgroeide tot een boodschap die de hele wereld begreep.
En dan die jaren tachtig! Samen met Annie Lennox liet ze horen dat vrouwen prima hun eigen weg konden bepalen. Met George Michael bewees ze dat twee generaties muziekmakers elkaar op de mooiste manier kunnen vinden.
Aretha, dank je wel. Voor je liefde voor de muziek, je prachtige stem en al die platen waarop we nog generaties kunnen genieten, meezingen en dansen. Je muziek blijft leven!
Dit was aflevering 9 van deDiscografievan…, en daarmee ook uitzending 588 van deMuziekExperts.
Volgende week, dinsdagavond om acht uur, zijn we terug met een gewone uitzending. Nou ja, gewoon? Er staat een beangstigend koffieverhaal op het menu, compleet met bijpassende koffiemuziek. Dus zet gerust een bakkie, maar houd de koffiepot in de gaten!
Mocht je de dinsdagavond niet kunnen luisteren, dan heb je nog een 2e kans op de zaterdagochtend om elf uur. Maar alle playlists, fragmenten, teksten en discografieën zijn ook na te lezen, luisteren en vinden op onze website www.demuziekexperts.nl.
En om het met de woorden van Aretha Franklin te zeggen: “I say a little prayer for you.”
Voor nu, bedankt voor het luisteren, en heel graag tot volgende And remember… R-E-S-P-E-C-T!
Vroeger had je op verjaardagen altijd wel iemand die overal verstand van had. Of het nu over politiek, voetbal, het klimaat of de economie ging, die ene oom wist precies hoe het zat.
En wist hij het een keertje niet? Dan ging hij gewoon wat harder praten. Meestal was het onderwerp na een tweede kop koffie wel weer vergeten.
Tegenwoordig heeft diezelfde allesweter een camera, een microfoon en een internetverbinding. En voordat je het weet, luisteren er duizenden mensen naar zijn verhaal.
Want op internet kun je tegenwoordig werkelijk overal deskundige in zijn. Je hoeft alleen maar overtuigend te kijken, een paar moeilijke woorden te gebruiken en vooral niet te twijfelen aan jezelf.
En daar zit nu juist het bijzondere. Iemand die toegeeft iets niet te weten, vinden we soms minder interessant dan iemand die met grote stelligheid de grootste onzin verkondigt.
Alsof zelfvertrouwen tegenwoordig belangrijker is dan kennis.
Natuurlijk mag iedereen een mening hebben. Gelukkig maar. Maar sinds wanneer is een mening automatisch een feit geworden? En waarom geloven we mensen soms liever op hun woord dan dat we zelf even nadenken?
Daar gaat onze Uitspraak vandaag over. Want een grote mond kan indrukwekkend klinken, maar wat zit er eigenlijk achter?
Ik heb helemaal niets tegen mensen met een stevige mening. Sterker nog, een samenleving zonder verschillende meningen zou behoorlijk saai worden. Maar er is wel een verschil tussen ergens een mening over hebben en de hele wereld willen vertellen hoe alles werkelijk in elkaar zit, zonder daarvoor enig overtuigend bewijs te leveren.
Een prachtig voorbeeld daarvan is de Brit David Icke. Geboren in 1952, ooit voetbalkeeper, daarna sportverslaggever bij de BBC en zelfs woordvoerder van de Britse Green Party.
Op zichzelf een bijzondere loopbaan. En daar is niets mis mee. Maar ergens onderweg is deze meneer een richting ingeslagen waarbij zelfs een navigatiesysteem waarschijnlijk zou roepen: keer om waar mogelijk!
In 1991 vertelde Icke op de Britse televisie over zijn vermeende goddelijke bestemming en voorspelde hij grote rampen. Maar het bleef daar niet bij.
Later ontwikkelde hij de theorie dat onze wereld achter de schermen wordt bestuurd door machtige personen die eigenlijk buitenaardse, reptielachtige wezens zouden zijn.
U hoort het goed. Reptielen die zich als mensen voordoen en ondertussen de wereld besturen.
Nu mag iedereen fantaseren, maar er is natuurlijk geen overtuigend bewijs voor deze verhalen. Toch heeft Icke er boeken over geschreven en een publiek mee opgebouwd.
En dat vind ik misschien nog wel het opmerkelijkste. Niet dat iemand zulke verhalen bedenkt, maar dat er mensen zijn die ze werkelijk geloven.
Want Icke staat niet alleen. Ook binnen bepaalde rechtse en complotgerichte kringen duiken dergelijke verhalen op. En laat ik duidelijk zijn: niet iedere rechtse influencer verkoopt onzin, net zoals niet iedere linkse spreker automatisch gelijk heeft.
Het probleem begint wanneer iemand zijn eigen overtuiging belangrijker vindt dan controleerbare feiten.
Bij Icke krijgt dat bovendien een kwalijke kant. Zijn verhalen over een geheime wereldelite vertonen overeenkomsten met oude antisemitische complottheorieën. Daarvoor is hij herhaaldelijk bekritiseerd. Zelf ontkent hij antisemiet te zijn.
In 2022 werd hem zelfs de toegang tot Nederland en andere Schengenlanden voor twee jaar ontzegd, uit vrees voor verstoring van de openbare orde. Een rechter liet dat besluit in 2023 in stand.
Dan hebben we het dus niet meer uitsluitend over een zonderlinge man met een merkwaardig verhaal.
Maar moeten we zulke mensen dan maar verbieden om iets te zeggen? Dat lijkt mij ook niet de oplossing.
Vrijheid van meningsuiting is een groot goed. Je moet de regering kunnen bekritiseren, vraagtekens kunnen zetten bij nieuwsberichten en deskundigen mogen tegenspreken.
Alleen moet je dan wel bereid zijn om naar antwoorden te luisteren.
En daar wringt de schoen bij sommige influencers. Zodra iemand hun verhaal weerlegt, is dat volgens hen juist het bewijs dat er iets verborgen wordt gehouden.
Zo kun je natuurlijk altijd gelijk krijgen.
En wat iemands opleiding betreft: je hoeft echt geen professor te zijn om verstandige dingen te zeggen. Maar wie zichzelf onderzoeker noemt, mag ook laten zien waarop zijn conclusies gebaseerd zijn.
Wat mij betreft mogen we daarom best wat kritischer zijn op de mensen die dagelijks via onze schermen hun grote waarheden verkondigen.
Want een groot publiek maakt iemand nog geen deskundige. En duizend mensen die hetzelfde verhaal geloven, maken dat verhaal nog niet waar.
Misschien zouden we ons wat vaker moeten afvragen: leer ik hier werkelijk iets van, of word ik alleen bevestigd in wat ik toch al dacht?
En daarmee laat ik deze meneer Icke graag achter me.
Bij cultuur denken we vaak aan een toneelzaal, een concert of een schilderij. Aan dingen die we mooi vinden, die ons raken of die ons een leuke avond bezorgen. Maar soms komt er iets voorbij waarbij we niet meteen weten wat we ervan moeten vinden.
Stel je een artiest voor die uren voor de spiegel staat. Een dikke laag schmink, een pruik die nauwelijks door de deuropening past en hakken waar menig bouwvakker hoogtevrees van krijgt.
En tegen de tijd dat die artiest het podium oploopt, is er van de persoon die ‘s middags nog boodschappen deed bijna niets meer te herkennen.
De één denkt: fantastisch, wat een werk, wat een lef! De ander denkt: waarom moet dat nou zo overdreven? En een derde vraagt zich vooral af of die enorme verenbos het brandalarm niet activeert.
Het bijzondere is dat al die reacties naast elkaar bestaan.
Want waar houdt verkleden op en begint kunst? Wanneer is iets vermakelijk, wanneer uitdagend en wanneer gaat het voor iemand te ver?
In cultuur kijken we vandaag naar drag. Een wereld van glitter, humor en uitgesproken persoonlijkheden, maar ook een onderwerp waar de meningen behoorlijk over verdeeld zijn.
En misschien is juist dát een reden om er eens wat beter naar te kijken.
Wie bij drag alleen denkt aan een man in een jurk, mist een groot deel van het verhaal. Drag is een vorm van podiumkunst waarin artiesten spelen met uiterlijk, vrouwelijkheid, mannelijkheid en alles daartussen. Met kostuums, make-up, dans, zang en humor. En ja, soms behoorlijk overdreven.
Dat mannen op het toneel vrouwenrollen spelen, is trouwens bepaald niet nieuw. In de tijd van Shakespeare werden vrouwenrollen door jongens en jonge mannen gespeeld. En Nederland had vanaf 1937 de dames Snip en Snap. Willy Walden en Piet Muijselaar, twee mannen in jurken die volle zalen trokken.
Dat was niet dezelfde dragcultuur als tegenwoordig, maar het spelen met mannelijke en vrouwelijke rollen kennen we al eeuwen.
Toch roept drag tegenwoordig meer vragen op dan alleen: vinden we het mooi?
Want eerlijk is eerlijk, sommige dragartiesten leveren indrukwekkend werk. Kostuums waar dagen aan gewerkt is, prachtige make-up, humor en een perfecte timing. Achter zo’n uitbundig optreden schuilt soms meer vakmanschap dan je op het eerste gezicht zou denken.
En voor sommige artiesten betekent drag ook vrijheid. Even iemand kunnen zijn die je in het dagelijks leven misschien niet durft te zijn. Waarom zouden we dat geen cultuur noemen?
Maar er is ook een andere kant.
Niet iedereen zit te wachten op zoveel uitbundigheid. Sommige optredens zijn seksueel getint of zoeken bewust de grenzen op. En wanneer drag verschijnt tijdens een voorleesmiddag in een bibliotheek, vragen sommige ouders zich af of dat wel geschikt is voor jonge kinderen.
Dat zijn vragen die je serieus mag nemen. Want wat past bij een avondvoorstelling voor volwassenen, past niet automatisch bij een kinderactiviteit.
Aan de andere kant is een dragshow voor volwassenen ook niet hetzelfde als iemand in een kleurrijk kostuum die kinderen een verhaal voorleest. Toch worden die twee in discussies nogal eens op één hoop gegooid.
En daar begint het probleem.
We hebben het al snel over wat anderen wel of niet zouden mogen zien, terwijl we nauwelijks nog kijken naar wat er daadwerkelijk wordt opgevoerd.
Misschien is drag ook zo’n gevoelig onderwerp omdat het speelt met onze vertrouwde ideeën over mannen en vrouwen. De één vindt dat verfrissend en bevrijdend. De ander voelt zich er ongemakkelijk bij of vraagt zich af waarom alles tegenwoordig ter discussie moet staan.
Dat verschil in opvatting hoeft helemaal niet verkeerd te zijn.
Moeten we drag dan allemaal mooi vinden? Natuurlijk niet. Je mag een voorstelling verschrikkelijk vinden. Je mag kritiek hebben op de inhoud. En je hoeft ook niet ieder nieuw cultureel verschijnsel toe te juichen.
Maar laten we niet vergeten dat cultuur meer is dan wat we zelf graag zien.
Soms is cultuur ontroerend, soms vermakelijk en soms behoorlijk ongemakkelijk.
Drag kan prachtig zijn, maar ook ordinair of provocerend. Net zoals cabaret, toneel of andere vormen van amusement.
Misschien moeten we daarom niet vragen of we drag wel willen, maar vooral kijken naar de uitvoering, de gelegenheid en het publiek.
Want uiteindelijk zegt een pruik op zichzelf weinig over de kwaliteit van een voorstelling.
Daarvoor moet je toch echt even blijven zitten tot het doek opgaat.
Gemeentelijke organisatie nog zonder voldoende orde
00:00
00:00
Een gemeentehuis is een merkwaardige organisatie.
Voor veel gemeentelijke zaken kun je niet even zeggen: ik probeer volgende week wel een andere aanbieder.
Als inwoner heb je vooral te maken met het resultaat.
Krijg je antwoord?
Is een besluit duidelijk?
Weet je bij wie je moet zijn?
De organisatie daarachter zie je meestal niet. Niemand bespreekt op een verjaardag voor zijn plezier een organogram, tenzij het feest echt volledig is ingestort. Toch bepaalt zo’n interne structuur wel hoe mensen samenwerken. Geef je medewerkers veel vrijheid, dan kan dat ruimte geven voor vakmanschap. Maar zonder duidelijke verantwoordelijkheden kan vrijheid ook omslaan in onduidelijkheid. Aan de andere kant kan te veel hiërarchie juist weer leiden tot traagheid en afvinkgedrag.
Er bestaat dus geen magische organisatiestructuur die overal werkt. Het gaat om leiding, vertrouwen, duidelijke taken en de bereidheid om problemen ook echt te benoemen.
En juist over die onzichtbare achterkant van het gemeentehuis gaat Piets uitspraak.
Het borrelt in ons gemeentehuis. Het bruist dus niet, nog zeker niet.
De afgelopen jaren zijn er binnen de gemeentelijke organisatie zaken fout gegaan en blijven liggen.
Er was personeelsverloop, vacatures bleven moeilijk in te vullen en tijdelijke krachten moesten gaten opvullen.
Ook het ziekteverzuim liep volgens recente cijfers in een jaar tijd op van 5 naar 8 procent. Sinds 2021 heeft de gemeente bovendien meerdere gemeentesecretarissen gekend.
Een deel van de achtergrond ligt in de manier waarop de organisatie jarenlang was ingericht.
Tussen 2013 en 2021 werkte Bodegraven-Reeuwijk met vergaande zelfsturing.
Er was weinig hiërarchie en medewerkers kregen veel verantwoordelijkheid om hun eigen werk te organiseren.
Dat gebeurde waarschijnlijk met de beste bedoelingen.
Minder regels en leiding moesten medewerkers meer vrijheid geven.
Toch bleek later ook de keerzijde.
Interim-gemeentesecretaris Karin Cornelissen constateerde dat er op belangrijke onderdelen te weinig sturing was en sprak van serieuze verwaarlozing binnen de organisatie.
Cornelissen bracht daarom weer meer structuur aan.
Er kwamen teamleiders en sinds begin dit jaar bestaat de organisatie uit drie domeinen en elf teams.
Daarnaast is er een directieteam.
Daarmee moet duidelijker worden wie waarvoor verantwoordelijk is.
Zo’n verandering gaat natuurlijk niet zonder discussie.
De één is blij met meer leiding en duidelijkheid, terwijl een ander de vrijheid van de oude organisatievorm kan missen.
Uiteindelijk zal de nieuwe structuur moeten bewijzen dat zij beter werkt.
Een opvallend punt is de portefeuille Personeel en Organisatie.
Die werd bij toenmalig burgemeester Christiaan van der Kamp weggehaald en ondergebracht bij een wethouder.
In lokale berichtgeving werd dat indirect verbonden aan zijn vertrek.
Formeel vertrok Van der Kamp in 2021 om directeur te worden van de Omgevingsdienst Haaglanden.
Cornelissen zei later juist dat zij deze portefeuille liever weer bij de burgemeester zou zien.
Inmiddels is ook Cornelissen vertrokken.
Op 1 september stopte zij per direct.
De gemeente sprak van te grote verschillen van inzicht over de verdere ontwikkeling van de organisatie.
Cornelissen zelf vond de bestuurlijke steun voor de ingezette koers te mager.
Annette Nijhuis is voorlopig benoemd tot interim-gemeentesecretaris en algemeen directeur.
De verandering gaat ondertussen door.
Het verbeterplan Investeren in Basis op Orde: naar een gezonde organisatie kost de komende jaren ongeveer één miljoen euro per jaar.
Daarmee moeten onder meer leiderschap, werkprocessen en achterstanden worden aangepakt.
Hoe nu verder?
Een nieuwe gemeentesecretaris zal verder moeten met een organisatie die midden in een verandering zit.
Wij hopen dat leiding en personeel die ingezette weg gezamenlijk voortzetten.
Want uiteindelijk gaat het niet om organogrammen, functies en vergaderingen.
Wij als inwoners moeten merken dat de gemeente duidelijker, betrouwbaarder en beter werkt.
Pas dan kun je zeggen dat niet alleen het gemeentehuis weer bruist, maar dat ook de basis werkelijk op orde komt.
Wie het woord cultuur hoort, denkt al snel aan grote theaters, musea in Amsterdam of een festival waarvoor je eerst een halve werkdag in de digitale wachtrij moet staan. Maar cultuur begint vaak veel dichter bij huis. Ook hier in Bodegraven-Reeuwijk.
We hebben het Evertshuis, met theater, film, muziek, cabaret en activiteiten waarbij ontmoeting minstens zo belangrijk is als de voorstelling zelf. We hebben de Huizen van Alles, verspreid over de dorpen, waar bewoners elkaar ontmoeten, activiteiten organiseren en vrijwilligers het verschil maken. En dan zijn er markten, exposities, muziekverenigingen, lokale evenementen en initiatieven die soms nauwelijks het etiket ‘cultuur’ krijgen, terwijl ze dat natuurlijk wel zijn.
Landelijk lijkt cultuur bepaald niet op sterven na dood. In 2024 bezocht 91 procent van de Nederlanders minstens één culturele activiteit en 68 procent beoefende zelf een vorm van kunst of erfgoed. Professionele podia trokken dat jaar ongeveer 23,5 miljoen bezoeken. Dat klinkt behoorlijk gezond.
Maar cijfers vertellen niet het hele verhaal.
Want wie naar cultuur gaat, waar die cultuur plaatsvindt en wie haar kan betalen, is niet gelijk verdeeld. Mensen met hogere inkomens en hogere opleidingen nemen gemiddeld vaker deel. Ook zijn er duidelijke regionale verschillen. En grote steden hebben vanzelfsprekend een aanbod waar een dorp of kleine gemeente nooit tegenop kan boksen.
Maar misschien hoeft dat ook helemaal niet.
De kracht van lokale cultuur zit juist niet in grootte. Ze zit in herkenning. In iemand op het podium die je kent van de supermarkt. In een expositie van een kunstenaar uit de streek. In een zaal waar dezelfde mensen die vorige week de stoelen klaarzetten, vanavond achter de bar staan. Dat klinkt misschien minder spectaculair dan Carré, maar maatschappelijk kan het minstens zo waardevol zijn.
Daar zit tegelijk de kwetsbaarheid. Veel lokale cultuur draait op vrijwilligers, betaalbare ruimtes, verenigingen en mensen die bereid zijn iets te organiseren zonder dat daar meteen een verdienmodel achter zit. Als zulke plekken verdwijnen, verdwijnt niet alleen een voorstelling of een cursus. Dan verdwijnt ook een ontmoetingsplek.
En cultuur heeft er een stevige concurrent bij. Niet een ander theater, maar het scherm in onze broekzak. We kunnen thuis onbeperkt muziek luisteren, films kijken en ons uren laten vermaken. Dat is makkelijk, goedkoop en altijd beschikbaar.
Toch is juist daarom lokale cultuur interessant. Een scherm kan veel, maar het kan geen dorpsplein vullen. Het kan geen applaus laten ontstaan in een zaal. Het kan geen onbekenden naast elkaar zetten die na afloop ineens hetzelfde gesprek voeren.
Dus hoe staat het met de hedendaagse cultuur?
Eigenlijk best goed. Maar ze vraagt onderhoud. Landelijk in beleid en bereikbaarheid, lokaal vooral in deelname. Cultuur blijft pas leven als we niet alleen kijken wat er wordt aangeboden, maar af en toe ook gewoon binnenstappen.
Want cultuur is uiteindelijk geen gebouw, subsidiepot of agenda.
