Een gemeentehuis is een merkwaardige organisatie.
Voor veel gemeentelijke zaken kun je niet even zeggen: ik probeer volgende week wel een andere aanbieder.
Als inwoner heb je vooral te maken met het resultaat.
Krijg je antwoord?
Is een besluit duidelijk?
Weet je bij wie je moet zijn?
De organisatie daarachter zie je meestal niet.
Niemand bespreekt op een verjaardag voor zijn plezier een organogram, tenzij het feest echt volledig is ingestort.
Toch bepaalt zo’n interne structuur wel hoe mensen samenwerken.
Geef je medewerkers veel vrijheid, dan kan dat ruimte geven voor vakmanschap.
Maar zonder duidelijke verantwoordelijkheden kan vrijheid ook omslaan in onduidelijkheid.
Aan de andere kant kan te veel hiërarchie juist weer leiden tot traagheid en afvinkgedrag.
Er bestaat dus geen magische organisatiestructuur die overal werkt.
Het gaat om leiding, vertrouwen, duidelijke taken en de bereidheid om problemen ook echt te benoemen.
En juist over die onzichtbare achterkant van het gemeentehuis gaat Piets uitspraak.
Het borrelt in ons gemeentehuis. Het bruist dus niet, nog zeker niet.
De afgelopen jaren zijn er binnen de gemeentelijke organisatie zaken fout gegaan en blijven liggen.
Er was personeelsverloop, vacatures bleven moeilijk in te vullen en tijdelijke krachten moesten gaten opvullen.
Ook het ziekteverzuim liep volgens recente cijfers in een jaar tijd op van 5 naar 8 procent. Sinds 2021 heeft de gemeente bovendien meerdere gemeentesecretarissen gekend.
Een deel van de achtergrond ligt in de manier waarop de organisatie jarenlang was ingericht.
Tussen 2013 en 2021 werkte Bodegraven-Reeuwijk met vergaande zelfsturing.
Er was weinig hiërarchie en medewerkers kregen veel verantwoordelijkheid om hun eigen werk te organiseren.
Dat gebeurde waarschijnlijk met de beste bedoelingen.
Minder regels en leiding moesten medewerkers meer vrijheid geven.
Toch bleek later ook de keerzijde.
Interim-gemeentesecretaris Karin Cornelissen constateerde dat er op belangrijke onderdelen te weinig sturing was en sprak van serieuze verwaarlozing binnen de organisatie.
Cornelissen bracht daarom weer meer structuur aan.
Er kwamen teamleiders en sinds begin dit jaar bestaat de organisatie uit drie domeinen en elf teams.
Daarnaast is er een directieteam.
Daarmee moet duidelijker worden wie waarvoor verantwoordelijk is.
Zo’n verandering gaat natuurlijk niet zonder discussie.
De één is blij met meer leiding en duidelijkheid, terwijl een ander de vrijheid van de oude organisatievorm kan missen.
Uiteindelijk zal de nieuwe structuur moeten bewijzen dat zij beter werkt.
Een opvallend punt is de portefeuille Personeel en Organisatie.
Die werd bij toenmalig burgemeester Christiaan van der Kamp weggehaald en ondergebracht bij een wethouder.
In lokale berichtgeving werd dat indirect verbonden aan zijn vertrek.
Formeel vertrok Van der Kamp in 2021 om directeur te worden van de Omgevingsdienst Haaglanden.
Cornelissen zei later juist dat zij deze portefeuille liever weer bij de burgemeester zou zien.
Inmiddels is ook Cornelissen vertrokken.
Op 1 september stopte zij per direct.
De gemeente sprak van te grote verschillen van inzicht over de verdere ontwikkeling van de organisatie.
Cornelissen zelf vond de bestuurlijke steun voor de ingezette koers te mager.
Annette Nijhuis is voorlopig benoemd tot interim-gemeentesecretaris en algemeen directeur.
De verandering gaat ondertussen door.
Het verbeterplan Investeren in Basis op Orde: naar een gezonde organisatie kost de komende jaren ongeveer één miljoen euro per jaar.
Daarmee moeten onder meer leiderschap, werkprocessen en achterstanden worden aangepakt.
Hoe nu verder?
Een nieuwe gemeentesecretaris zal verder moeten met een organisatie die midden in een verandering zit.
Wij hopen dat leiding en personeel die ingezette weg gezamenlijk voortzetten.
Want uiteindelijk gaat het niet om organogrammen, functies en vergaderingen.
Wij als inwoners moeten merken dat de gemeente duidelijker, betrouwbaarder en beter werkt.
Pas dan kun je zeggen dat niet alleen het gemeentehuis weer bruist, maar dat ook de basis werkelijk op orde komt.
