Op een verpakking kan een heel landschap passen.
Een groene weide, een blauwe zee, een boerderij met een hek ervoor.
Je hebt het product nog niet aangeraakt en het verhaal over de herkomst ligt al klaar.
Draai de verpakking om en je belandt in een andere wereld: kleine letters, onbekende namen en een klantenservicenummer.
Dat verschil is interessant.
De voorkant probeert je iets te laten voelen.
De achterkant moet je iets laten begrijpen.
Alleen hebben we tijdens het boodschappen doen niet altijd tijd om bij ieder woord stil te staan.
Je kwam tenslotte voor tandpasta, niet voor een middag bronnenonderzoek.
Maar stel dat je wel doorvraagt.
Waar komt dit vandaan? Waarom zit het erin? En wie kan dat precies uitleggen? Zulke eenvoudige vragen kunnen een ingewikkelde reis in gang zetten.
Als klant wil je kunnen kiezen zonder zelf de hele productieketen te hoeven onderzoeken.
Hoeveel van dat werk mogen fabrikanten eigenlijk bij ons neerleggen? Daar raakt Piets uitspraak vandaag aan.
De Keuringsdienst van Waarde, het consumentenprogramma op de Nederlandse televisie, verdient wat mij betreft nu wel eens de Gouden Televizier-Ring.
Het programma bestaat sinds 2003 en heeft inmiddels meer dan vijfhonderd afleveringen gemaakt over ons voedsel, onze dranken en andere consumentenproducten. Heel nuttig om te weten wat er in producten zit, hoe ze worden gemaakt en waar ingrediënten vandaan komen.
Helaas is niet alles te onthouden, maar het is ondertussen wel een televisiearchief om U tegen te zeggen.
De aflevering van 28 augustus dit jaar over aambeienzalf en haaienleverolie liet weer eens zien hoe noodzakelijk het is om overbevissing en de herkomst van ingrediënten aan de kaak te stellen. Onderzoek laat zien dat de handel in leverolie voor bepaalde diepzeehaaien een ernstige bedreiging vormt. Van de soorten die doelgericht voor deze handel worden gevangen, is ongeveer de helft bedreigd.
Je hoopt dat bedrijven en bestuurders zulke zaken aanpakken met betere controle en waar nodig regels, verboden en handhaving. Vooral illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij kan profiteren van zwakke controle. Daarbij moet wel gezegd worden dat niet alle haaienvisserij illegaal is. Er bestaan ook gereguleerde visserijen.
De toestand van veel haaien en roggen is ondertussen zorgwekkend. Meer dan een derde van de soorten loopt volgens IUCN-beoordelingen risico op uitsterven. Overbevissing is daarbij de belangrijkste bedreiging.
We weten in deze tijd vol media veel en velen onder ons lijken soms murw geslagen. Schokkend nieuws wordt al snel alleen nog maar voor kennisgeving aangenomen.
Zo zag ik bij de Keuringsdienst iets waar ik nog nooit van had gehoord: de handel in haaien voor hun leverolie.
Onderzoekers schatten dat in 2019 wereldwijd ongeveer tachtig miljoen haaien door de visserij stierven. Wanneer slecht geregistreerde vangsten worden meegerekend, kan dat oplopen tot ongeveer 101 miljoen.
Zooo veel dat je oren ervan gaan klapperen. Waarom dan?
Nou, niet al die haaien worden vanwege hun leverolie gevangen. Haaien worden gebruikt voor verschillende producten en belanden ook als bijvangst in netten. Maar bepaalde diepzeehaaien hebben grote, olierijke levers die squaleen bevatten. Die stof wordt onder andere in cosmetica gebruikt.
Squaleen en het daarvan gemaakte squalaan kunnen overigens ook uit plantaardige bronnen komen. Maar aan de naam van het ingrediënt op een cosmeticaproduct kun je als consument niet zien welke bron is gebruikt.
En dan komt het opmerkelijkste: haaienlevertraan zit zelfs in een Nederlands geneesmiddel tegen aambeien. Sperti Preparation H bevat per gram zalf 30 milligram haaienlevertraan.
In de uitzending vertelde de Australische visser Brenden McKewen dat Deania calcea, de diepzeehaai waarop hij vist, op ongeveer zevenhonderd tot duizend meter diepte leeft.
Een ander voorbeeld komt uit Liberia. Daar werd in 2017 het schip Labiko 2 aangehouden. Het mocht met lijnen vissen, maar werd aangetroffen met niet toegestane kieuwnetten. Volgens Sea Shepherd bevond zich aan boord ook een installatie voor het maken van haaienleverolie. Op basis van eerdere reizen schatte de organisatie dat het schip bij dat visserijtempo meer dan een half miljoen haaien per jaar kon doden.
Maar als je dit nu als consument weet, wat gebeurt er dan daarna? Naar mijn gevoel nog te weinig.
Gelukkig bestaan er organisaties als als Greenpeace en Sea Shepherd die deze praktijken aan de orde stellen. Tegelijk blijven wetenschappelijk onderzoek, overheidscontrole en goede handhaving noodzakelijk. Want ingrijpen heeft wel degelijk zin. Vangstbeperkingen, minder bijvangst, bescherming van leefgebieden en betere handelsregels kunnen haaienpopulaties helpen herstellen.
Het voelt soms alsof het al vijf over twaalf is voor onze planeet.
Helaas, pindakaas. Misschien is die pindakaas wel een goede vervanger voor dat squaleen.
Je kunt een dak nog een winter laten lekken.
Dan ziet de rekening van dit jaar er gunstig uit, zolang je de schade aan het plafond niet meetelt.
Uitstel heeft zo zijn eigen boekhouding: de besparing staat vandaag op papier, de rekening valt later op de mat.
Bij een huis vinden we dat meestal geen verstandig onderhoud.
Bij de toekomst van een land wordt dat onderscheid een stuk lastiger.
Want hoe laat je vandaag zien wat een besluit over twintig jaar oplevert? Een rekening kun je aanwijzen.
Schade die je hebt voorkomen, blijft veel minder zichtbaar.
Daar zit een lastige vraag voor iedereen die keuzes moet maken met gezamenlijk geld.
Wat weegt zwaarder: een voordeel dat we meteen merken, of iets waarvan vooral onze kinderen later profiteren? En hoeveel geduld mogen bestuurders eigenlijk van hen vragen?
Die kinderen zitten vandaag nog niet allemaal aan de vergadertafel.
Hun toekomst ligt er wel.
Piet kijkt in cultuur naar de keuzes die we ondertussen maken.
In de eerste week na de vakanties ging het politieke gezever weer los. Zowel in Den Haag als in de media. De begroting voor 2027 bleek meteen weer een flinke politieke visgraat. Oei.
Het minderheidskabinet van D66, VVD en CDA heeft in de Tweede Kamer geen meerderheid en moet dus steun zoeken bij oppositiepartijen. Begin september lag er binnen de coalitie wel een akkoord, maar voldoende steun van buitenaf was nog niet verzekerd.
Enkele partijen blijven daarbij stevig in hun eigen standpunten hangen, alsof ze liever een graat in hun keel houden dan dat ze die politieke vis gewoon eens doorslikken. Pro wil geplande bezuinigingen op de sociale zekerheid terugdraaien, partijen aan de rechterkant willen andere keuzes rond belastingen en BBB koppelde mogelijke steun aan veranderingen in de stikstofplannen.
Hoe nu verder?
O jee, daar komt Mona Keijzer weer aan uit Volendam. Of moeten we inmiddels zeggen: uit het vorstendommetje Volendam? Alleen, een nieuw partijtje heeft ze nog niet. Keijzer presenteerde eind augustus Project2029, voorlopig een sociaal-conservatieve politieke beweging. Ze onderzoekt of daar uiteindelijk een partij uit kan ontstaan en sprak alvast de ambitie uit om dertig Kamerzetels te halen en de eerste vrouwelijke premier van Nederland te worden.
Bescheiden is anders.
Moeten we ons daar als kiezers en bezorgde inwoners allemaal mee bezighouden? Veel mensen doen dat nauwelijks. Ze kunnen stemmen, reageren, protesteren of iets in de media roepen, maar aan de onderhandelingstafel zitten ze niet.
Toch gebeurt er buiten Den Haag gelukkig ook wat.
Neem vliegen. Vliegschaamte bestaat inmiddels echt als begrip. In 2023 zei 27 procent van de Nederlanders die ooit gevlogen hadden zich daar vanwege het klimaat schuldig over te voelen. Dat betekent niet dat Nederland ineens massaal stopt met vliegen, maar een deel van de mensen zegt wel bereid te zijn minder vaak het vliegtuig te nemen.
Ook bij eten verandert er iets. Nederlanders eten volgens het RIVM meer plantaardige producten en minder rood en bewerkt vlees dan voorheen. Dat alleen aan vleesschaamte toeschrijven zou te makkelijk zijn. Gezondheid, dierenwelzijn, klimaat en de portemonnee spelen allemaal mee.
Met autorijden moeten we onszelf trouwens niet rijk rekenen. Nederlandse personenauto’s legden in 2024 juist meer kilometers af dan een jaar eerder. In 2025 daalde de CO₂-uitstoot van personenauto’s wel, terwijl het aantal gereden kilometers nog iets steeg. Schonere auto’s helpen dus ook.
Korter douchen, zuiniger omgaan met energie, vaker fietsen, minder voedsel verspillen en bewuster eten zijn allemaal dingen die mensen zelf kunnen doen. Misschien kleiner wonen als dat kan. Minder spullen. Minder verspilling. Alle beetjes helpen, maar burgers kunnen het niet alleen.
Nu nog wat meer visie van de mensen die via de politieke wegen de besluittouwtjes in handen hebben. Ga eens beter samenwerken in plaats van elkaar vooral te vertellen waarom iets níét kan.
En dan hoor je alweer: wat stelt zo’n klein Nederland nou helemaal voor als andere landen niets doen?
Maar ook dat klopt niet helemaal. Vrijwel alle landen hebben via internationale klimaatafspraken plannen ingediend, al gaat de gezamenlijke vooruitgang nog altijd te langzaam. Juist daarom zijn afspraken via de Verenigde Naties belangrijk.
Een mooie taak dus. Ik wil wel adviseur worden hoor. Doe meer en zeg het voort, in alle richtingen, van Oost tot West en van Zuid naar Noord!
Een plaatselijke activiteit lijkt voor een bezoeker vaak vanzelf te ontstaan.
Er staat een podium, de koffie loopt, de hekken staan goed en op het juiste moment begint de muziek.
Maar voordat de eerste bezoeker binnenkomt, zijn er al weken van appjes, schema’s, vergunningen, kabels en telefoontjes voorbij.
Juist dat voorbereidende werk blijft meestal buiten beeld.
We zien het programma, niet de persoon die om zeven uur ’s morgens een sleutelbos zoekt.
We horen de fanfare, niet degene die na afloop de laatste stoel terugzet.
En als alles goed verloopt, lijkt het soms alsof er weinig is gedaan.
Dat is ongeveer hetzelfde als zeggen dat een klok niets uitvoert omdat de wijzers netjes op tijd lopen.
De vraag is hoe lang zulke activiteiten vanzelfsprekend blijven wanneer steeds dezelfde kleine groep het regelwerk draagt.
Een volle kalender zegt nog niet hoeveel mensen zich eigenaar voelen van wat er in hun woonplaats gebeurt.
In Piets uitspraak gaat het daarom niet over één feest of één club, maar over de mensen en verbanden die lokaal leven mogelijk maken.
In Bodegraven-Reeuwijk zijn van oudsher veel mensen actief in het verenigingsleven, naast werk, gezin en wonen. Het is een deel van het leven en van de recreatie. Zonder dat verenigingsleven zou het hier een stuk saaier zijn. Verenigingen hebben mensen nodig voor het bestuur en voor hun activiteiten.
Dan heb ik het over historische verenigingen, vakantiespelen, de carnavalsclub, organisatoren van de najaarsmarkt, de brandweer, kerkelijke organisaties, sportclubs, creatieve clubs, muziekclubs en de groepen die ik nog vergeet. Daar hebben we als particulier, bedrijf en gemeenschap iets voor over, in de vorm van subsidies, contributies, giften en helpende handen.
Ook agrariërs in onze gemeente dragen daaraan bij. Soms is er een trekker nodig om iets vooruit te krijgen, zijn er strobalen nodig voor een feest of wordt om technische hulp gevraagd. Deze beroepsgroep moet zich aan veel regels houden, maar zet ook graag een tandje bij tijdens carnaval, crossraces en jongerenfeesten. En zij zorgen voor veel van ons voedsel.
Met al deze mensen moeten we blij zijn. Ik ga ervan uit dat de gemeenteraad goed voor ogen heeft dat een vruchtbaar en gezond verenigingsleven nodig is om het samenleven op peil te houden. De raad moet ogen en oren openhouden, zodat iedereen kan meedoen en merken dat die ertoe doet. Niemand buitensluiten is een stap die iedereen zou moeten zetten. Dat helpt hatelijkheden tegen minderheden te voorkomen en geeft iedereen die wil bijdragen een plaats in onze dorpen.
Doe mee, meld je aan bij iets waar je je prettig bij voelt en houd onze dorpen mede leefbaar.
Een bericht verschijnt op je telefoon en nog voordat duidelijk is wat er precies is gebeurd, staan de eerste oordelen er al onder.
De moderne telefoon is tegelijk nieuwsredactie, tribune en rechtbank.
Iedereen mag reageren, maar bijna niemand krijgt automatisch meer tijd om na te denken.
Dat levert een vreemde tegenstelling op.
We hebben meer toegang tot beelden en verhalen dan ooit, terwijl het onderscheid tussen een getuige, een deskundige en iemand met een luid account steeds moeilijker zichtbaar wordt.
Een reactieknop vraagt bovendien niet wat je kunt bijdragen, maar vooral wat je ervan vindt.
Voor je het weet wordt medeleven een emoji en verandert een gebeurtenis in een wedstrijd om de hardste conclusie.
Misschien ligt de echte vraag daarom niet bij wat we allemaal te zien krijgen, maar bij wat we daarna doen.
Bellen we iemand, gaan we kijken, helpen we, of schuiven we door naar het volgende bericht?
Piet kijkt in cultuur naar die afstand tussen meepraten en werkelijk naast iemand staan.
Er zijn vele media en onderwerpen die om de haverklap weer de kop opsteken. Dan klinkt het: kunnen we het er weer over hebben? Maar wat heeft dat ‘erover hebben’ eigenlijk voor nut? Op de dag van de actualiteit levert het vooral gespreksstof op, en daarna meestal weinig meer.
Neem een simpel auto-ongeluk. Fout begin, want een ongeluk komt alleen in het nieuws als het vlakbij gebeurt of als het voorval anders in elkaar zit. De auto, of meer van die vervoermiddelen, zit dan in de vouw of de knel door alle deuken. Maar het gaat niet om dat vervoermiddel. Het gaat om wat er met de inzittenden aan de hand is en om wie het ongeluk heeft veroorzaakt.
We zijn nieuwsgierig vanwege het drama en de daarbij opspelende adrenaline. Een dag later praten we met zijn allen alweer verder over de volgende rare of emotionele gebeurtenis.
Vroeger, en vroeger is voor iedere generatie anders, woonde je als jongere vaak in een kleinere, beschutte gemeenschap. Bij een ongeluk in de buurt kon je je heel betrokken voelen. Mensen gingen helpen of bloemen brengen. Dat heette nabuurschap. Als er iets rots gebeurde, probeerden mensen het met bijstand en medeleven wat te verzachten.
Als er nu vlakbij iets gebeurt, moeten slachtoffers hopen dat de hulpverleners er eerder zijn dan de haatzaaiers en verspreiders van rotte opmerkingen. Zo’n drama wordt al snel een eigen-schuld-dikke-bultverhaal van mensen die nauwelijks naar de waarheid luisteren. Zij vallen slachtoffers aan terwijl die al door een gebeurtenis zijn getroffen.
Zeker vrouwen krijgen maffe mails en onware artikelen toegestuurd.
Er zijn zelfs mensen die zichzelf een medium vinden zodra zij dagelijks op TikTok hun zogenaamde wijsheden plaatsen. Een titel boven een account en een vaste stroom berichten lijken daarvoor genoeg. Of de informatie klopt, wordt minder belangrijk dan het bereik. Psychologisch zien ze zichzelf dan als deskundige of hoogbegaafde, zonder ooit een maand college te hebben gevolgd. Hun ervaring is hun diploma en dan mag alles. Vooral wanneer ze veel volgers blijken te hebben en zichzelf daarom influencer noemen. Ja, het kan raar lopen.
Maar nu de conclusie van dit alles. We gaan niet meer naar buiten of met mensen praten om feiten te controleren of stoom af te blazen. Men begint meteen teksten te maken rond een actueel thema of iets waaraan geld valt te verdienen. Dan zijn we ver van het nabuurschap afgegleden. Zo ontstaat een gemeenschap van navijandschap in plaats van nabuurschap, met de nadruk op ‘gemeen’.
Dus wat krijg je? Jongelui die nog jongere jongelui in speeltuintjes schoppen en slaan, supporters die andere supporters als vijanden behandelen en wijkbewoners die niet willen wijken voor buitenlanders of andersdenkende buren. Wat moeten we dan? Allemaal kenbaar maken wie we zijn, medestanders zoeken en ons in een eigen getto opsluiten? De toekomst wordt dan dat je vraagt waar iemand woont en na het antwoord denkt te weten wat die persoon vindt, doet of stemt.
Waar woon jij nu? Ik? Nou, in het Rooje Dorp en eerst in de Pantoffelheldenbuurt. En jij? Ik woon op het Woonwagenkamp, naast de HeavyMetalGhetto.
Hoe voorkomen we dit? Met meer buurtfeesten, meer gemeenteraadsvergaderingen waar iedereen zonder wapen naar binnen mag en meer samen naar dezelfde school. Niet naar de Forumschool, de Islamschool, de Erkaschool, de Christelijke school of, god betere het, de Anti Asielersschool. Mensen die bang zijn voor ‘die soort mensen’ zorgen geregeld zelf voor de meeste spanning.
Dus alles samen onder één dak: samen leren, samen praten, samen leven. Dat is de toekomst.
Een luxe afspeellijst rond MARCO BORSATO, met muziekverhalen bij zijn carrière van 1990 tot 2021.
We beginnen bij zijn overwinning in de Soundmixshow met At This Moment en zijn Italiaanstalige periode met Una donna così.
Daarna komt zijn Nederlandstalige doorbraak met Dromen Zijn Bedrog, gevolgd door grote hits als Binnen en Afscheid Nemen Bestaat Niet.
Ook samenwerkingen spelen een belangrijke rol: Ali B gaf Nooit Meer Een Morgen een tweede leven als Wat Zou Je Doen, Sita zong mee op Lopen Op Het Water en Andrea Bocelli was te horen tijdens Symphonica in Rosso.
Verder komen de projecten rond Rood en Wit Licht voorbij, evenals Dochters.
De latere periode wordt vertegenwoordigd door Hoe Het Danst met Armin van Buuren en Davina Michelle en Hef Je Glas met Rolf Sanchez en John Ewbank.
De uitzending toont dertig jaar aan Italiaanse liedjes, Nederlandstalige pop, duetten en grote concertproducties.
Uitzending 007
25 augustus 2026
14 hoofdstukken
1990-2021
Limited Radio Edition
Uitspraak
Marco borsato
00:00
00:00
DeDiscografieVan MARCO BORSATOEen spinoff van ‘DeMuziekExperts‘, elke laatste uitzending van de maand. Deze online editie bundelt de muziek, verhalen, links en afkondigingen uit dezelfde brondata.
Eén hartelijk goedenavond, fijn dat je weer luistert naar je eigenste Muziek Experts, We zitten er vanavond weer klaar voor en niet zomaar, het is namelijk weer tijd voor de maandelijkse spin-off ‘deDiscografievan..’. En dit maal staat Marco Borsato in onze schijnwerpers. We staan stil bij onbekende, oude en nieuwe muziek, en hopen uiteraard dat hij snel weer terugkeert met nieuwe muziek, want zingen kan hij! Dat heeft hij ruimschoots bewezen.
In het eerste deel dat van Piet’s hand komt draaien we muziek van zijn tijd als Soundmixshow-winnaar met het nummer At This Moment dat in 1990 zelfs de eerste keer was dat een winnaar van de Soundmixshow met zijn wedstrijdnummer zelf een Top 40-hit scoorde. Vier jaar later werd Dromen Zijn Bedrog de best verkochte single van 1994 en begon Borsato’s grote Nederlandstalige succes.
In het tweede deel duiken we verder in de carrière van Marco Borsato, met muziek uit de periode 2001 tot 2021. Daarin horen we onder meer hoe een albumtrack uit 1998 zes jaar later met een rap van Ali B alsnog een nummer 1-hit werd, en hoe een duet speciaal werd opgenomen rond het huwelijk van Willem-Alexander en Máxima.
We komen ook terecht bij de grote stadionproducties vanSymphonica in Rosso en Wit Licht. En veel later blijkt Borsato opnieuw een andere muzikale richting te kunnen kiezen, wanneer Nederlandstalige pop wordt gecombineerd met de danceproductie van Armin van Buuren.
Veel luister plezier gewenst dus, enneh, luister weer eens vaker naar deze sterke artiest, want er hij heeft véél meer muziek gemaakt dan wij ooit in een uur kwijt kunnen!
In 1990 begon Marco Borsato zijn carrière spectaculair. Op 7 april won hij de Soundmixshow met een vertolking van Billy Vera’s At This Moment. Dankzij die overwinning tekende hij een platencontract bij Polydor en verscheen datzelfde jaar zijn debuutalbum Emozioni.
De single, met Emozioni op de B-kant, bereikte nummer 4 in de Nederlandse Top 40 en stond daar negen weken genoteerd.
Een bijzonder detail is dat Borsato aan de Soundmixshow meedeed doordat een andere kandidaat uitviel. Jurylid Hans van Eijck regelde Marco als vervanger voor de show.
Zo werd de toen nog onbekende kok uit Alkmaar ineens bekend als zanger. Zijn eerste platen waren Italiaanstalig, maar het grote commerciële succes zou enkele jaren later pas komen, toen hij overstapte naar het Nederlands.
Marco Borsato begon zijn platenloopbaan met Italiaans repertoire. Zijn vader was Italiaans en keerde na de scheiding van Marco’s ouders terug naar Italië, waar hij aan het Gardameer een restaurant begon. Marco bracht daar lange vakanties door en leerde daardoor vloeiend Italiaans spreken.
In 1990 won hij de Soundmixshow van Henny Huisman met At This Moment van Billy Vera. Daarna volgde een platencontract bij Polydor en verschenen tussen 1990 en 1992 drie Italiaanstalige albums: Emozioni, Sento en Giorno per giorno. Zijn debuutalbum heet dus Emozioni, Italiaans voor ‘emoties’, en verscheen zowel op cd als vinyl.
De openingstrack van dat album is Una donna così. De titel betekent letterlijk ‘zo’n vrouw’, of wat vrijer vertaald: ‘een vrouw zoals jij’. Het nummer werd later dat jaar ook als single uitgebracht en bezingt de bewondering voor een bijzondere vrouw.
Een mooie Italiaanse verbinding volgde jaren later opnieuw: tijdens Symphonica in Rosso in 2006 zong Marco in het GelreDome samen met Andrea Bocelli het Engelstalige Because We Believe.
Maar we gaan terug naar het begin van zijn carrière, naar 1990: Marco Borsato met “Una donna così”.
Na twee Italiaanstalige albums koos Marco Borsato in 1994 voor een nieuwe richting: zingen in het Nederlands. Samen met John Ewbank werkte hij aan het album Marco, waarvan Dromen Zijn Bedrog de eerste single werd.
Het nummer is gebaseerd op Storie di tutti i giorni van Riccardo Fogli, waarmee Fogli in 1982 het Festival van Sanremo won. Han Kooreneef en Leo Driessen schreven de Nederlandse tekst. Die is geen letterlijke vertaling van het Italiaans, maar vertelt een nieuw verhaal.
In september 1994 bereikte Dromen Zijn Bedrog de eerste plaats van de Nederlandse Top 40. Het nummer bleef daar twaalf weken staan.
Daarmee werd het toenmalige record van Bryan Adams, die met (Everything I Do) I Do It for You elf weken op nummer 1 had gestaan, verbeterd. Pas achttien jaar later werd die reeks van twaalf weken geëvenaard en vervolgens overtroffen.
Dromen Zijn Bedrog betekende de definitieve Nederlandstalige doorbraak van Marco Borsato.
Binnen komt van het album Luid en duidelijk en werd geschreven door John Ewbank. Ewbank had het nummer oorspronkelijk in het Engels geschreven en niet speciaal voor Marco Borsato bedoeld. Toen Marco het hoorde, wilde hij het graag zelf opnemen.
Het lied draait om verliefdheid en het gevoel dat één persoon volledig bezit van je gedachten en emoties kan nemen.
Binnen werd eind 1999 een groot succes. De single stond veertien weken in de Nederlandse Top 40, waarvan drie weken op nummer 1. Met Kerst 1999 bereikte het de eerste plaats.
Omdat het nummer ook bij de overgang naar het jaar 2000 bovenaan stond, werd Binnen daarmee de eerste nummer-1-hit van het nieuwe millennium in de Nederlandse Top 40.
Voor Borsato kwam dat succes op een belangrijk moment. Na problemen rond een geplande millenniumviering in de Amsterdam ArenA liet Binnen zien dat zijn populariteit bij het Nederlandse publiek nog altijd groot was.
Afscheid Nemen Bestaat Niet verscheen in 2003 en is afkomstig van het album Zien. De single groeide uit tot een van Marco Borsato’s grootste hits.
Het nummer stond negentien weken in de Nederlandse Top 40, waarvan acht weken op nummer 1. In de Single Top 100 stond het drie weken bovenaan. Ook in Vlaanderen bereikte de plaat de eerste plaats.
Het was de zesde nummer-1-hit van Marco Borsato in Nederland en vormde het begin van een langere reeks opeenvolgende nummer-1-hits.
De videoclip werd geregisseerd door Dick Maas en opgenomen bij speeltuin De Batavier in Alkmaar. In de clip zit een meisje bij het cafetaria waar haar moeder werkt. Wanneer zij haar ogen sluit en de naam van haar vader fluistert, verschijnt Borsato. Samen gaan ze de speeltuin in, terwijl het hard begint te regenen.
De beelden sluiten daarmee rechtstreeks aan op het thema van het lied: iemand kan lichamelijk verdwenen zijn, terwijl de band met die persoon in herinneringen en gevoelens blijft bestaan.
Je hoorde Marco Borsato en Ali B met Wat Zou Je Doen, opgenomen tijdens de concerten in De Kuip in 2004.
Het bijzondere aan deze versie is dat het geen volledig nieuw lied was. De basis lag bij Nooit Meer Een Morgen, een nummer van het album De Bestemming uit 1998. Zes jaar later kreeg het een nieuwe vorm, toen Ali B er een rapgedeelte aan toevoegde. Het idee voor die combinatie ontstond rond de Kuip-concerten, waar Ali B een van de gasten was.
De liveversie werd vervolgens op single uitgebracht. In de Nederlandse Top 40 bereikte Wat Zou Je Doen de eerste plaats en bleef het achttien weken genoteerd.
De samenwerking viel ook op, omdat combinaties van gevestigde Nederlandstalige popartiesten met rappers in de Nederlandse hitlijsten in 2004 nog veel minder gebruikelijk waren dan ze later zouden worden.
Aan de single zat bovendien een concreet goed doel vast: de volledige opbrengst ging naar War Child.
Daardoor verbond deze uitgave een lied uit 1998 aan een nieuwe rap, een live-opname uit De Kuip én een actie voor oorlogskinderen. Een albumtrack kreeg zo zes jaar na zijn oorspronkelijke verschijning een tweede leven als nummer 1-hit.
Dit waren Marco Borsato en Sita met Lopen Op Het Water. De single verscheen eind 2001 en was gemaakt voor een heel specifieke gelegenheid: het Nationaal Huwelijksfeest rond het huwelijk van prins Willem-Alexander en Máxima.
Borsato werd daarvoor benaderd door het Nationaal Oranje Comité en nam het nummer op met Sita, die kort daarvoor bekend was geworden door het televisieprogramma Starmaker.
Lopen Op Het Water is een Nederlandstalige bewerking van This Mystery. De oorspronkelijke song werd geschreven door Brett James, Hillary Lindsey en Troy Verges. Han Kooreneef en John Ewbank werkten aan de Nederlandse bewerking en Ewbank produceerde de opname.
Op 1 februari 2002 zongen Borsato en Sita het lied tijdens het Nationaal Huwelijksfeest in een volle Amsterdam ArenA.
De single stond vier weken op nummer één en bleef in totaal veertien weken in de Nederlandse Top 40. Later kwam het nummer ook terecht op Onderweg, Borsato’s verzamelalbum uit 2002.
Daarmee is Lopen Op Het Water rechtstreeks verbonden aan een van de grootste publieke gebeurtenissen in Nederland van dat jaar.
Je hoorde Rood van Marco Borsato. De single verscheen op 1 mei 2006 en werd een van zijn grootste Top 40-successen. Rood was zijn tiende nummer 1-hit in de Nederlandse Top 40, stond elf weken bovenaan en bleef vierentwintig weken in de lijst.
De single hoorde bij het project Symphonica in Rosso, de concertreeks die Borsato later dat jaar in het GelreDome gaf.
Muzikaal is Rood opvallend opgebouwd. Het begint als ballad en schakelt daarna over naar een sneller gedeelte met symfonische elementen en trance-invloeden.
Halverwege verandert het arrangement opnieuw, met een gedeelte dat op Borsato’s officiële site als riverdance wordt omschreven, gevolgd door kerkorgelklanken.
De lange anthemversie op de single duurt ruim acht minuten en gaat na het bekende lied verder met instrumentale jazz. Dat is het concrete verschil met de singleversie van ruim vijf minuten.
John Ewbank schreef en produceerde het nummer. Rood werd volgens Borsato’s officiële discografie in zowel Nederland als Vlaanderen de bestverkochte single van 2006.
De titel werd vervolgens ook het herkenningspunt van Symphonica in Rosso: de concertreeks en de latere live-uitgave werden rond hetzelfde rode concept opgebouwd.
Dit was Wit Licht van Marco Borsato. De single verscheen op 21 april 2008 en vormde het begin van een groter project. Wit Licht werd namelijk niet alleen een songtitel, maar ook de naam van het studioalbum, de concertreeks en de speelfilm waarin Borsato zijn acteerdebuut maakte.
Het album verscheen op 19 september 2008. De film van regisseur Jean van de Velde volgde in december.
De single kwam direct op nummer één binnen in de Nederlandse Top 40. Wit Licht stond drie weken bovenaan en bleef negen weken in de lijst.
John Ewbank schreef en produceerde het nummer. Daarmee werd de single opnieuw onderdeel van de lange samenwerking tussen Borsato en Ewbank, die in deze periode een groot deel van Borsato’s Nederlandstalige repertoire bepaalde.
Op het album staat Wit Licht als zesde track. Dat album leverde drie nummer 1-hits in de Nederlandse Top 40 op: Wit Licht, Stop De Tijd en Dochters.
Muziek, film en concerten waren in 2008 dus onder één titel samengebracht. Wie alleen de single kent, hoort één onderdeel van een project dat tegelijkertijd als album, liveshow en bioscoopfilm werd ontwikkeld.
Je hoorde Marco Borsato met Dochters. De single verscheen op 3 november 2008 en kwam van het album Wit Licht. Het nummer is geschreven door John Ewbank en volgt verschillende levensfasen van een dochter: van kind naar jonge vrouw en uiteindelijk naar het moment waarop een vader haar moet loslaten.
Voor Borsato kreeg die tekst een persoonlijke betekenis door zijn dochter Jada. Hij vertelde zelf dat hij tijdens het inzingen steeds aan haar dacht en het daardoor soms moeilijk kreeg.
Dat onderscheid is belangrijk: John Ewbank schreef Dochters. Borsato bracht bij de opname zijn eigen ervaringen als vader mee en had daarbij Jada in gedachten.
Ook in de Nederlandse Top 40 gebeurde iets opvallends. Op 15 november 2008 sprong Dochters van nummer 26 rechtstreeks naar nummer één.
Het werd Borsato’s veertiende nummer 1-hit in de Top 40 en zijn negende nummer 1-hit op rij. De plaat stond drie weken onafgebroken bovenaan.
De videoclip werd opgenomen tijdens een concert in het GelreDome in Arnhem. Een paar maanden later kreeg Dochters bij de Edison-uitreiking van 2009 de publieksprijs voor Beste Nummer.
Zo werd een persoonlijk gezongen nummer van Wit Licht ook een van de belangrijkste singles uit die fase van zijn carrière.
Je hoorde Marco Borsato, Armin van Buuren en Davina Michelle met Hoe Het Danst. De single verscheen op 8 mei 2019. Volgens Borsato’s eigen discografie was dit de eerste van een serie samenwerkingen met andere artiesten, opgezet met John Ewbank om hun dertigjarige muzikale samenwerking te markeren.
De titel klinkt licht, maar het verhaal is dat niet helemaal. Borsato omschreef het als een liefdeslied over twee mensen die niet goed weten hoe ze samen verder moeten.
Voor de productie kwamen verschillende muzikale werelden bij elkaar. John Ewbank werkte eraan met Armin van Buuren en Benno de Goeij, terwijl Davina Michelle de vrouwelijke zangpartij voor haar rekening nam.
In de Nederlandse Top 40 groeide Hoe Het Danst uit tot een groot succes.
Het nummer stond dertig weken in de lijst, waarvan drie weken op nummer één. Voor Marco Borsato betekende dat zijn vijftiende nummer 1-hit in de Top 40. Armin van Buuren bereikte met deze samenwerking voor het eerst de eerste plaats van die lijst.
Over heel 2019 verzamelde Hoe Het Danst bovendien de meeste Top 40-punten van alle hits van dat jaar.
Daarmee bracht deze opname Nederlandstalige pop, danceproductie en twee verschillende zangstemmen samen in Borsato’s grootste Top 40-hit van dat jaar.
Dit waren Marco Borsato, Rolf Sanchez en John Ewbank met Hef Je Glas. Die artiestenvermelding is belangrijk, want de single staat officieel op naam van alle drie.
Hef Je Glas verscheen op 12 mei 2021. Het nummer werd geschreven door John Ewbank, Bas van Daalen en Rolf Sanchez. De productie was in handen van Ewbank en Van Daalen.
De samenwerking is ook in de tekst te horen, want naast de Nederlandse gedeelten bevat Hef Je Glas Spaanse tekstpassages.
In de Nederlandse Top 40 bereikte het nummer positie 24 en bleef het vier weken genoteerd. Daarmee werd het qua Top 40-resultaat geen hit van het formaat Rood of Hoe Het Danst, maar de plaat kreeg in 2021 wel een andere opvallende titel.
Luisteraars van Qmusic kozen Hef Je Glas in juni 2021 namelijk tot Het Foute Anthem 2021. Het nummer won de publieksstemming van de andere kandidaten.
Als afsluiter van deze reeks werkt dat muzikaal ook het logischst: na de meer persoonlijke nummers eindigt het blok met een opname die nadrukkelijk is gebouwd op ritme, samenzang en feest.
En op de artiestenregel staan daarbij dus niet alleen Marco Borsato, maar officieel ook Rolf Sanchez en John Ewbank.
Je hoorde uitzending 7 van ‘deDiscografievan…’, de maandelijkse spin-off van deMuziekExperts, en uitzending 581 van ons programma. Deze maand stond Marco Borsato centraal.
In het eerste deel hoorden we hoe belangrijk de samenwerking met John Ewbank werd.
Binnen werd volledig door Ewbank geschreven en geproduceerd; voor Afscheid Nemen Bestaat Niet schreef hij samen met Han Kooreneef en nam hij opnieuw de productie voor zijn rekening. Zo groeide Ewbank uit tot een vaste creatieve kracht achter veel van Borsato’s Nederlandstalige successen.
In het tweede deel viel vooral de veelzijdigheid op: van intieme verhalen over vaderschap en loslaten tot grote producties, rapinvloeden en zelfs Spaanstalige passages. Ook maatschappelijke betrokkenheid kwam voorbij, onder meer met een single waarvan de opbrengst naar War Child ging.
Daarmee sluiten we deze ‘Discografie van…’ af. Volgende week zijn we terug met de reguliere Muziek Experts, met onder andere een onvervalst Haags nummer van Chicco.
Luister dinsdagavond om acht uur, of zaterdagochtend om elf uur in de herhaling. Teruglezen en naluisteren kan via deMuziekExperts.nl. Op 22 september hoor je bovendien wie centraal staat in de volgende ‘Discografie van…’.
We eindigen met twee regels uit Mooi die nog even mogen blijven hangen: [quote]Hoe mooi is jouw werkelijkheid? Jij bent net zo rijk als je je voelt.[quote]
Bij een ramp zijn de woorden
vaak eerder dan de sirenes.
“Onvoorstelbaar leed, beelden die niemand onberoerd laten, onze gedachten bij de betrokkenen.”
Oprechte woorden, maar zo vaak gesproken dat zelfs verdriet een standaardzin kan krijgen.
Dan komt de dichter.
Niet om te vertellen hoeveel huizen er brandden, hoeveel hectare zwart werd of hoeveel mensen moesten vluchten.
Maar om te schrijven:
“Het vuur is uit, de muur staat nog, maar thuis is nergens meer.”
Daar kan kunst iets wat een nieuwsbericht niet kan.
Feiten vertellen wat verloren ging. Poëzie probeert te vertellen wat verlies betekent.
Soms met één regel die langer blijft hangen dan een heel persbericht.
En soms met een regel waarvan je denkt: diep… óf iemand is zijn komma kwijt.
Deze zomer brandde het opnieuw op verschillende plaatsen in Europa.
Het vuur dooft. De rook verdwijnt. Maar wat achterblijft laat zich niet wegblussen.
In Piets Uitspraak zoekt Piet vanavond naar woorden voor wat het vuur achterlaat.
De lucht vertoont blauwe gaten en het vee legt zich neer.
Kijk en kom tot rust, keer op keer.
Zo hoort u de poëzie of dichtkunst in twee zinnen. Er bestaan Poëzie-festivals, en daar komen best mensen op af en worden sommige dichters met hun voordrachten daar vaak voor even beroemd. Maar dan word u als aanwezige toeschouwer platgeslagen met talloze woorden. Die woorden staan dan vaak wel op een ongewonere manier in de zinnen. Het zijn vaak geen zinnen, maar gedachten over gebeurtenissen en ervaringen van de maker.
Hij of zij kan wat er voorgedragen wordt dan echt meegemaakt hebben of verzonnen hebben. Of het kwam bij de gedichtenmaker via een nachtmerrie naar binnen. Sommige gedichtenmakers, ook wel poëten genoemd, mogen dan van een uitgever een boekje uitbrengen. Vaak is dat boekje vrij leeg en ook wel vrij dun. Ieder gedicht staat duidelijk te zijn op een eigen bladzijde in dat boekje. Wie koopt nou die Poëziebundels? Nou, heel weinig mensen, want de oplage is vaak heel klein. Misschien dat de maker er wat meer verkoopt als een gedicht bekend wordt of als er een goede recensie over is verschenen in een krant of tijdschrift.
Na deze inleiding beperk ik me tot wat schrijfsels van dichters die over Vuur en Brand gaan. Nogal actueel deze zomer. In de klassieke Griekse filosofie gold vuur als een van de vier elementen waarmee men de wereld probeerde te verklaren. Vuur heeft een verwoestende werking en gaat samen met angst en dood. Maar vuur kan ook een begin zijn van opschoning of dus een nieuwe start. Er zijn mensen die hun schrijfsels soms zelf verbranden in een ton achter op het erf. Omdat ze die niet goed genoeg vonden of omdat het de brieven waren van een ex-geliefde. Dan komt na de liefde de haat. Na de schoonheid komt de lelijkheid van bv. de verschroeide aarde. Waar dan weer in de loop der tijd hopelijk weer wat nieuwer en moois gaat ontstaan.
Ter afsluiting slechts twee gedichten of gedachten.
Dan sla ik u niet plat met een stortvloed aan teksten.
Eerst een beroemde Engelse frase uit een van de bekendste popsongs over vuur: Fire van The Crazy World of Arthur Brown uit 1968. En dan een fragment uit ‘Opa’ van Bart Chabot, opgenomen in de bundel Ooievaarsblues uit 2024.
Fire van Arthur Brown :
“I am the god of hellfire
And I bring you Fire!
I’ll take you to burn,
I’ll see you burn”.
In deze tekst zie een oud religieus beeld, waar vuur wordt verbonden met hel en straffe gods.
“Opa’, fragment van Bart Chabot:
“Op vrijdag de dertiende werd ie gecremeerd
vanaf die dag ging ik sigaren roken
om zijn lucht vast te houden
Oma, ik ga een sigaar opsteken, een bolknak,
dan ruikt het huis naar opa.”
In dit tweede gedicht heeft vuur een positieve inbreng. Maar een waarschuwing als slot:
“Gooi uw peuk niet in de natuur,
want dat is tegenwoordig veel te duur.
Een artiest had vroeger één groot voordeel: als een plaat vals klonk, wist je tenminste wie je de schuld kon geven.
De naam stond op de hoes, de muzikanten in kleine letters achterop en ergens zat een producer die beweerde dat het expres zo bedoeld was.
Tegenwoordig is de maker steeds vaker onzichtbaar.
We horen een stem, zien een gezicht en lezen een tekst, maar weten niet altijd meer wie er werkelijk achter zit.
Dat is niet alleen een technisch probleem, het raakt ook aan vertrouwen.
Kunst mag ons bedriegen.
Sterker nog, een goede film of een mooi lied doet dat voortdurend.
Maar er is een verschil tussen je vrijwillig laten meenemen in een verhaal en ongemerkt worden misleid over wie dat verhaal heeft gemaakt.
De vraag is daarom niet of techniek in kunst thuishoort.
Muziek heeft altijd instrumenten, studio’s en slimme trucs gebruikt.
De vraag is wie verantwoordelijkheid neemt wanneer een truc een identiteit wordt.
Op 2 augustus zijn in de Europese Unie nieuwe transparantieregels voor bepaalde AI-inhoud gaan gelden.
De wet loopt dus inmiddels mee, maar gezond wantrouwen blijft gratis.
In cultuur kijkt Piet hoe mens en machine elkaar kunnen helpen, zonder dat de mens zijn naam, stem of verstand bij de garderobe hoeft af te geven.
P: De snelle opkomst van kunstmatige intelligentie roept veel vragen op. Wij geven daar graag antwoord op.. zover wij dat weten althans!
B: Wat zijn bijvoorbeeld autonome AI-agenten? P: Dat zijn computerprogramma’s die zelfstandig opdrachten uitvoeren, zonder dat een mens iedere stap apart hoeft goed te keuren. In verkeerde handen kunnen zulke programma’s computersystemen binnendringen of in korte tijd grote hoeveelheden informatie verzamelen.
B: En wat is generatieve AI? P: Dat is kunstmatige intelligentie die zelf teksten, afbeeldingen, muziek, video’s en stemmen kan maken. Deze techniek kan zelfs artiesten en bekende personen nadoen. Soms gebeurt dat zo overtuigend dat echt en nep bijna niet meer van elkaar te onderscheiden zijn.
B: Hoe moeten gewone burgers hiermee omgaan? P: Door kritisch te blijven, sterke wachtwoorden te gebruiken en verdachte berichten of beelden niet zomaar te vertrouwen. Een persoonlijke digitale controleur inhuren is voor de meeste mensen natuurlijk geen optie. En eerlijk gezegd wil je ook niet de hele dag iemand naast je hebben die roept dat je wachtwoord uit 2007 echt niet meer kan.
B: Zijn er goede opleidingen om AI beter te begrijpen? P:Ja, universiteiten en hogescholen bieden steeds meer opleidingen en cursussen over kunstmatige intelligentie, techniek en digitale veiligheid. Maar één opleiding is niet genoeg. De ontwikkelingen gaan zo snel dat deskundigen zich hun hele loopbaan moeten blijven bijscholen. Wat vandaag modern is, kan morgen alweer digitale antiek zijn.
B: Kunnen we de experts op televisie, internet en in podcasts altijd vertrouwen? P: Niet automatisch. Veel mensen noemen zichzelf AI-deskundige, maar hun kennis en onafhankelijkheid verschillen. Sommigen werken voor bedrijven, universiteiten of ministeries. Daarom is het belangrijk om te weten wie hun werkgever is, waarop hun uitspraken zijn gebaseerd en of hun bevindingen door anderen worden gecontroleerd.
B: Hoe houden we experimentele AI veilig? P: Door zulke programma’s eerst in een afgesloten digitale omgeving te testen. Dat heet ‘sandboxing’. De AI kan daarin opdrachten uitvoeren, maar krijgt niet zomaar toegang tot het internet of belangrijke computersystemen. Zie het als een digitale zandbak: spelen mag, maar voorlopig wel onder toezicht.
B: Hoe weten we of muziek, kunst of een stem door AI is gemaakt? P: Dat moet duidelijk worden vermeld. Goede etikettering helpt luisteraars en kijkers om te herkennen wat echt is en wat door een computer is gemaakt.
B: Hoe beschermen we gezichten en stemmen van mensen? P: Met strengere regels tegen deepfakes. Een deepfake is een nepvideo, nepfoto of geluidsopname waarin iemand iets lijkt te zeggen of doen wat nooit werkelijk is gebeurd.
B: Hoe voorkomen bedrijven grote digitale schade? P: Door hun beveiliging te verbeteren en AI-systemen streng te controleren. Een AI-agent kan binnen enkele uren duizenden handelingen uitvoeren. De schade ontstaat daardoor snel, terwijl herstel dagen of zelfs maanden kan duren.
B: En wat doen we tegen hackers die systemen blokkeren en geld eisen? P: Bedrijven moeten goede reservekopieën, beveiliging en noodplannen hebben, zodat ze minder afhankelijk worden van criminelen.
P: Kortom: duidelijke wetten, goede opleidingen, sterke beveiliging en onafhankelijke controles zijn hard nodig.
P: De belangrijkste les blijft daarom eenvoudig: B: “AI kan fouten maken. Controleer dus altijd veranderingen, verstoringen en reacties.”
P: Oftewel: AI kan veel, maar zelf blijven nadenken blijft voorlopig onmisbaar.
Een zeldzaam natuurverschijnsel heeft één groot voordeel boven een langzaam probleem: het haalt meteen de camera’s.
Voor iets dat een paar minuten duurt reserveren mensen een hotel, zetten ze een wekker en rijden ze desnoods honderden kilometers.
Veranderingen die zich jaar na jaar opstapelen zijn veel lastiger voor ons hoofd.
Die hebben geen duidelijk startschot, geen aftelklok en meestal ook geen souvenirbrilletje.
Dat verschil zegt iets over hoe wij nieuws beleven.
Een spectaculair moment voelt dringend, terwijl een trend pas opvalt als je er lang genoeg naar kijkt.
Wetenschap werkt juist andersom: niet één warme dag of één koude week is doorslaggevend, maar de reeks metingen erachter.
En toch hebben we die bijzondere momenten nodig, want verwondering maakt ons nieuwsgierig.
Misschien is dat wel de beste combinatie: omhoogkijken voor het wonder en daarna weer naar beneden kijken naar wat er hier op aarde gebeurt.
Piet pakt in zijn Uitspraak van vanavond precies zo’n moment bij de kop.
Er zit een heuse zonsverduistering aan te komen nu in augustus.
Die is in Nederland gedeeltelijk en redelijk goed te zien, maar in delen van Spanje wordt de zon zelfs volledig verduisterd en zal dus duidelijker te zien zijn. En wel op woensdag 12 augustus ongeveer tussen 20.26 en 20.33 uur. De fans die dit mee willen maken gaan vanuit heel Europa richting Spanje. Misschien wel met het vliegtuig of de auto. En ze plakken er meestal een aantal dagen aan vast om de cultuur of wat vrije tijd nog leuk in te vullen daar. Na en tijdens deze zomer met vele natuurbranden hopen bezoekers het verschijnsel rustig te kunnen beleven.
Ja, zo’n zonsverduistering kan plaatselijk even invloed hebben op de temperatuur. Doordat de maan tijdelijk het directe zonlicht tegenhoudt, kan de lucht enkele graden afkoelen. Maar om voor een paar minuten dat live te gaan aanschouwen en dat nog heel ver hier vandaan is voor menigeen wel “een ver van mij omhoogkijken-show”.
Nu is in de titel natuurlijk de hypothetische vraag gevallen of die verduistering de huidige te hoge temperaturen gaat tegenhouden in de atmosfeer. Voor heel even natuurlijk dan wel.
Ik leg nu de vergelijking met de klimaatopwarming-ontkenners. Die mensen zeggen dat de nu wel heel snelle veranderingen in het klimaat toeval zijn en natuurlijk ook van tijdelijke aard zijn. Dus dan is dit verschijnsel niet wetenschappelijk, maar wel te vergelijken met deze tijdelijke zonsverduistering.
Maar tijd is zeker een relatief begrip hier. Rond het einde van de middeleeuwen was er een kleine ijstijd in Nederland. Wat moeten de mensen het toen in hun tochtige huizen koud gehad hebben. Maar die kleine ijstijd hield, met de nodige schommelingen, enkele eeuwen aan. Dat is ook al kort in de wereldgeschiedenis. De huidige opwarming verloopt bijzonder snel: volgens het IPCC in een tempo dat in minstens tweeduizend jaar niet is voorgekomen, maar is wel heel ontwrichtend. Dat kan niet meer ontkend worden en daar moet wereldwijd heel veel aan gaan gebeuren. Zeker om nog genoeg schoon (drink)water te hebben voor al die mensen, dieren, planten en de hiermee samenhangende ecosystemen.
We hopen maar dat we niet alleen ons geld aan reisjes uitgeven om naar natuurverschijnselen te gaan kijken, maar ook geld en energie over hebben om verdere klimaatverandering tegen te gaan en onze leefomgeving te beschermen.
Tegenstellingen versterken zich in verbonden visies
00:00
00:00
Wij mensen zijn dol op etiketten.
In een platenzaak is dat handig: soul links, jazz rechts, punk ergens waar de hoes al een beetje scheef staat.
Maar zodra we hetzelfde met mensen en ideeën gaan doen, wordt het ingewikkelder. Dan verandert een naam al snel in een oordeel en een verschil van mening in een complete identiteit.
Juist cultuur laat al eeuwen zien dat het interessant wordt wanneer vakjes gaan lekken. Muziekstijlen mengen, generaties nemen dingen van elkaar over en opvattingen die ooit vreemd leken, worden later soms heel gewoon.
Dat betekent niet dat iedereen alles prachtig moet vinden. Een vrije samenleving is geen applausmachine. Je mag kritiek hebben, je mag twijfelen en je mag zelfs stevig botsen. De kunst is alleen om verschil niet meteen als bedreiging te behandelen.
Want wie alleen nog praat met mensen die precies hetzelfde denken, krijgt misschien veel gelijk, maar weinig nieuwe gedachten.
Met dat spanningsveld in het achterhoofd komt Piet vandaag bij Cultuur.
In het ene werelddeel zijn in Europa deze zomer weer de vele feesten en tegelijkertijd de manifestaties om vooral iedereen te laten zijn wat hij of zij of het wil zijn in het leven.
En daar tegenover zien we bv. in de Verenigde Staten en ook nog wel in sommige Europese staten een teruggang in die vrijheden voor de verschillende mensen.
Ook in verschillende landen in Afrika en Azië staan de rechten en vrijheden van lhbtiq+-mensen onder druk.
Die verschillen worden bijvoorbeeld door de Amerikaanse regering al jaren weer negatief benadrukt.
Ook worden in de Verenigde Staten maatregelen genomen die de positie en vrijheden van bepaalde groepen, zoals transgender personen, verder beperken.
In de Verenigde Staten zijn onderzoeksbeurzen en wetenschappelijke projecten ook al stopgezet omdat bepaalde onderwerpen niet meer binnen de politieke of beleidsmatige prioriteiten vielen.
Alsof je met ontslagen en verboden in de wetenschapsonderzoeken wat kan veranderen bij die mensen.
Je kunt niet iemand veranderen van een donkere huid naar een blanke huid of een homoseksueel bijscholen in de heterokunde.
Of onderzoeken stopzetten, terwijl die vaak vooruitgang betekenen op allerlei vlakken.
Hier komt een term om de hoek kijken waar bepaalde groepen van gaan bibberen of die nog ergere reactie gaan vertonen.
Dat is de term Woke.
Wat niet bevalt aan uitingen of filosofieën wordt neergezet als iets engs.
Mensen en ideeën die als ‘woke’ worden bestempeld, zouden volgens tegenstanders duivelse ideeën en normen de maatschappij in willen duwen.
Alsof die groepen die tegen bepaalde houdingen en levenswijzen zijn niet snappen dat hun ideologie net zo goed iets vertegenwoordigt als bijvoorbeeld starheid.
Niet goedvinden of willen begrijpen dat zijzelf ook wel voor beroering zorgen met hun afwijzing van mensen die zij als ‘woke’ beschouwen.
Dat is de bekende balk in het eigen oog niet zien.
En ook de buitenlandse werknemers, waarvan velen van ooit immigranten echte inwoners zijn geworden met paspoorten en roots in de USA.
Je hoeft niet het met alles eens te zijn, maar waarom is het nu zo moeilijk om met elkaar te leven.
Wat zijn de gevaren dan?
Want die buitenlanders hebben banen in de sectoren die ook nodig zijn voor de economie van zo’n land en het etiket ‘woke’ zegt bovendien niets over de vraag of iemand vreedzaam of gewelddadig is.
Nee, het gaat fout in het negatieve uitgangspunt dat men niet kan velen dat er mensen anders leven dan zijzelf.
En daar willen ze ook niets van zien.
Als lesmateriaal over het menselijk lichaam, seksualiteit of gender om politieke redenen wordt beperkt, dan zitten die culturen op een hellend vlak.
Dan dringt zich vanzelf de historische vraag op waar censuur uiteindelijk ophoudt: bij lesmateriaal, boeken, muziek?
Nou, diverse boeken en lesmateriaal zijn al vervangen door de nodeloze stroom van meestal anonieme haatmails, om mensen bang te maken.
We kunnen toch niet voor ieder groepje een apart land gaan aanwijzen?
Nee, het is absoluut noodzakelijk om samen te leven met veel minder beschadigingen voor allerlei groepen.
Kunnen de Verenigde Naties daarin niet een veel dikkere voortouw nemen?
Dan kunnen meteen ook nog oorlogen worden voorkomen door de dialoog te zoeken en om zo de vrede en het voortbestaan van deze planeet te kunnen verzekeren.
