Een bericht verschijnt op je telefoon en nog voordat duidelijk is wat er precies is gebeurd, staan de eerste oordelen er al onder.
De moderne telefoon is tegelijk nieuwsredactie, tribune en rechtbank.
Iedereen mag reageren, maar bijna niemand krijgt automatisch meer tijd om na te denken.
Dat levert een vreemde tegenstelling op.
We hebben meer toegang tot beelden en verhalen dan ooit, terwijl het onderscheid tussen een getuige, een deskundige en iemand met een luid account steeds moeilijker zichtbaar wordt.
Een reactieknop vraagt bovendien niet wat je kunt bijdragen, maar vooral wat je ervan vindt.
Voor je het weet wordt medeleven een emoji en verandert een gebeurtenis in een wedstrijd om de hardste conclusie.
Misschien ligt de echte vraag daarom niet bij wat we allemaal te zien krijgen, maar bij wat we daarna doen.
Bellen we iemand, gaan we kijken, helpen we, of schuiven we door naar het volgende bericht?
Piet kijkt in cultuur naar die afstand tussen meepraten en werkelijk naast iemand staan.
Er zijn vele media en onderwerpen die om de haverklap weer de kop opsteken. Dan klinkt het: kunnen we het er weer over hebben?
Maar wat heeft dat ‘erover hebben’ eigenlijk voor nut?
Op de dag van de actualiteit levert het vooral gespreksstof op, en daarna meestal weinig meer.
Neem een simpel auto-ongeluk.
Fout begin, want een ongeluk komt alleen in het nieuws als het vlakbij gebeurt of als het voorval anders in elkaar zit.
De auto, of meer van die vervoermiddelen, zit dan in de vouw of de knel door alle deuken.
Maar het gaat niet om dat vervoermiddel.
Het gaat om wat er met de inzittenden aan de hand is en om wie het ongeluk heeft veroorzaakt.
We zijn nieuwsgierig vanwege het drama en de daarbij opspelende adrenaline.
Een dag later praten we met zijn allen alweer verder over de volgende rare of emotionele gebeurtenis.
Vroeger, en vroeger is voor iedere generatie anders, woonde je als jongere vaak in een kleinere, beschutte gemeenschap.
Bij een ongeluk in de buurt kon je je heel betrokken voelen.
Mensen gingen helpen of bloemen brengen.
Dat heette nabuurschap.
Als er iets rots gebeurde, probeerden mensen het met bijstand en medeleven wat te verzachten.
Als er nu vlakbij iets gebeurt, moeten slachtoffers hopen dat de hulpverleners er eerder zijn dan de haatzaaiers en verspreiders van rotte opmerkingen.
Zo’n drama wordt al snel een eigen-schuld-dikke-bultverhaal van mensen die nauwelijks naar de waarheid luisteren.
Zij vallen slachtoffers aan terwijl die al door een gebeurtenis zijn getroffen.
Zeker vrouwen krijgen maffe mails en onware artikelen toegestuurd.
Er zijn zelfs mensen die zichzelf een medium vinden zodra zij dagelijks op TikTok hun zogenaamde wijsheden plaatsen.
Een titel boven een account en een vaste stroom berichten lijken daarvoor genoeg.
Of de informatie klopt, wordt minder belangrijk dan het bereik.
Psychologisch zien ze zichzelf dan als deskundige of hoogbegaafde, zonder ooit een maand college te hebben gevolgd.
Hun ervaring is hun diploma en dan mag alles.
Vooral wanneer ze veel volgers blijken te hebben en zichzelf daarom influencer noemen. Ja, het kan raar lopen.
Maar nu de conclusie van dit alles.
We gaan niet meer naar buiten of met mensen praten om feiten te controleren of stoom af te blazen.
Men begint meteen teksten te maken rond een actueel thema of iets waaraan geld valt te verdienen.
Dan zijn we ver van het nabuurschap afgegleden.
Zo ontstaat een gemeenschap van navijandschap in plaats van nabuurschap, met de nadruk op ‘gemeen’.
Dus wat krijg je?
Jongelui die nog jongere jongelui in speeltuintjes schoppen en slaan, supporters die andere supporters als vijanden behandelen en wijkbewoners die niet willen wijken voor buitenlanders of andersdenkende buren.
Wat moeten we dan?
Allemaal kenbaar maken wie we zijn, medestanders zoeken en ons in een eigen getto opsluiten?
De toekomst wordt dan dat je vraagt waar iemand woont en na het antwoord denkt te weten wat die persoon vindt, doet of stemt.
Waar woon jij nu?
Ik?
Nou, in het Rooje Dorp en eerst in de Pantoffelheldenbuurt.
En jij?
Ik woon op het Woonwagenkamp, naast de HeavyMetalGhetto.
Hoe voorkomen we dit?
Met meer buurtfeesten, meer gemeenteraadsvergaderingen waar iedereen zonder wapen naar binnen mag en meer samen naar dezelfde school.
Niet naar de Forumschool, de Islamschool, de Erkaschool, de Christelijke school of, god betere het, de Anti Asielersschool.
Mensen die bang zijn voor ‘die soort mensen’ zorgen geregeld zelf voor de meeste spanning.
Dus alles samen onder één dak: samen leren, samen praten, samen leven.
Dat is de toekomst.
