Goedenavond allemaal, en welkom bij een bijzondere uitzending.
Elke laatste uitzending van de maand transformeren wij, de Muziek Experts, naar ‘de Discografie van…’ het programma waarin we ons onderdompelen in het muzikale werk van één artiest of band.

Niet alleen de bekende hits passeren de revue, want juist de minder bekende parels draaien we vandaag vol overtuiging.

Dat wisselen we af met verhalen, anekdotes en achtergrondinformatie, niet alleen over de artiest of band zelf, maar ook over de nummers die we laten horen.
Onze vaste rubrieken laten we deze uitzending even links liggen; vanavond draait alles om de muziek.

En deze maand staat er een grote in de schijnwerpers: Fleetwood Mac.
Van de ruige, bluesy jaren met Peter Green tot de wereldberoemde popband met Stevie Nicks en Lindsey Buckingham. Piet duikt in de oude, originele Fleetwood Mac, en ik, Bas, neem jullie mee door de nieuwe, latere variant.
Een avond vol muziek, verhalen en ontdekkingen — welkom bij de Discografie van Fleetwood Mac!

Dat was Fleetwood Mac met Oh Well, geschreven door Peter Green en gebouwd rond een gitaarriff die nauwelijks ademhaalt voordat hij alweer toeslaat. Het nummer verscheen in 1969 en bestaat eigenlijk uit twee verschillende werelden. Het eerste deel is kort, hard en elektrisch: droge zang, felle gitaar en een ritme dat meteen vooruit wil. Het tweede deel is veel langer, grotendeels instrumentaal en bijna filmisch, met akoestische gitaar, blokfluitachtige klanken en een sfeer die alle haast uit de kamer haalt.

Die tegenstelling laat goed horen hoe breed Peter Green toen al dacht. Fleetwood Mac was niet alleen een bluesband die stevig kon spelen; Green wilde ook ruimte maken voor stilte, spanning en klassieke invloeden. De band kon in één nummer zowel de deur intrappen als voorzichtig door het raam naar buiten kijken.

In Nederland werd Oh Well een nummer 1-hit. Op 1 november 1969 werd het bovendien de allereerste Alarmschijf van Radio Veronica.

Daarmee is dit niet alleen een van de sterkste platen uit de vroege Fleetwood Mac-periode, maar ook een stukje Nederlandse radiogeschiedenis: een riff als een stormram, gevolgd door muziek die ineens de gordijnen dichttrekt.

Dat was Fleetwood Mac met
Rattlesnake Shake, afkomstig van het album Then Play On uit 1969. Peter Green schreef en zong het nummer, maar het is vooral een opname waarop de hele band als één zwaar rollende machine klinkt. John McVie legt een diepe, beweeglijke bas neer en Mick Fleetwood speelt een ritme dat voortdurend lijkt te duwen en te schudden. De titel en tekst zitten vol dubbelzinnigheden, maar muzikaal draait het vooral om spanning, ritme en improvisatie.

Als single bleef
Rattlesnake Shake in Nederland in de Tipparade steken. Op het podium kreeg het nummer echter een tweede leven. Fleetwood Mac kon het tijdens concerten uitrekken tot lange jams van twintig minuten of meer, waarin Green, Danny Kirwan en de ritmesectie steeds verder van de studioversie afdwaalden.

Juist daarom hoort dit nummer thuis in een overzicht van de eerste bezetting. Het laat horen dat Fleetwood Mac toen geen keurige hitmachine was, maar een avontuurlijke liveband: ruwe blues aan de basis, psychedelische rock erbovenop en genoeg ruimte om onderweg compleet de weg kwijt te raken — maar dan wel muzikaal verantwoord. En juist daarin lag toen hun grootste kracht.

Dat was Fleetwood Mac met de oorspronkelijke versie van Black Magic Woman. Peter Green schreef het nummer en de band bracht het in 1968 uit als single. Het werd in Groot-Brittannië een bescheiden hit, maar groeide later uit tot een van Greens bekendste composities. De kracht zit niet in volume of snelheid, maar in beheersing. De mineurakkoorden, het trage ritme en Greens zuinige gitaarspel geven het nummer een donkere, bijna bezwerende sfeer.

Twee jaar later maakte Santana er een veel grotere internationale hit van. Carlos Santana koppelde
Black Magic Woman aan Gypsy Queen en voegde Latin-percussie en een warmer, dansbaarder geluid toe. Daardoor denken veel mensen eerst aan Santana, terwijl de melodie, tekst en dreiging uit de wereld van Peter Green komen.

De bandgeschiedenis kreeg later een mooi slotakkoord: in 1998 speelde Green het nummer samen met Santana bij zijn inhuldiging in de Rock and Roll Hall of Fame. Black Magic Woman werd dus groter dan Fleetwood Mac zelf, maar de kern bleef herkenbaar: weinig noten, veel gevoel en een gitarist die precies wist wanneer hij níét moest spelen. Dat is minder spelen, maar veel meer zeggen.

Dat was Fleetwood Mac met Need Your Love So Bad. Het nummer was al in 1955 opgenomen door de Amerikaanse rhythm-and-blueszanger Little Willie John, maar Fleetwood Mac gaf het in 1968 een heel eigen karakter. Peter Green zingt hier niet als een stoere bluesman die zijn verdriet probeert weg te lachen. Hij klinkt klein, kwetsbaar en werkelijk afhankelijk van degene tot wie hij zich richt.

Ook zijn gitaarspel is opvallend beheerst. Green laat stiltes vallen, trekt noten langzaam open en gebruikt geen solo om indruk te maken, maar om het verhaal verder te vertellen. Producer Mike Vernon liet strijkers toevoegen, waardoor de opname een bijzonder mengsel werd van Britse blues, soul en bijna romantische pop.

In Nederland sloeg die combinatie sterk aan. Need Your Love So Bad bereikte nummer 7 in de Top 40 en bleef 21 weken genoteerd. Daarmee werd het een van de grootste Nederlandse successen van de eerste Fleetwood Mac.

Dit nummer laat misschien wel het duidelijkst horen waarom Peter Green zo geliefd bleef: hij hoefde niet te schreeuwen om intens te klinken. Eén gebogen gitaarnoot en je wist eigenlijk al genoeg.

Dat was Fleetwood Mac met Albatross, de instrumentale compositie waarmee Peter Green in 1968 bewees dat stilte soms harder kan binnenkomen dan een complete muur van gitaren. Het nummer heeft geen zang, geen traditioneel refrein en nauwelijks een duidelijke climax. Toch roept het binnen enkele seconden een volledig landschap op: een kalme zee, langzaam bewegende lucht en een vogel die zonder zichtbare inspanning boven het water blijft hangen.

De gitaren van Green en Danny Kirwan schuiven behoedzaam langs elkaar. John McVie houdt met zijn bas de bodem vast, terwijl Mick Fleetwood met zachte slagen en cimbalen een bijna golvende beweging maakt. Alles draait om ruimte, timing en klank.

Albatross werd een nummer 1-hit in Groot-Brittannië. In Nederland bereikte de oorspronkelijke uitgave nummer 4; bij de heruitgave in 1973 kwam het nummer zelfs tot plaats 2. Daarmee bracht Fleetwood Mac instrumentale blues naar een veel groter publiek.

Het bijzondere is dat de band vrijwel niets forceert. Geen grote solo, geen dramatische uithaal. Alleen beheersing. Drie minuten waarin ogenschijnlijk weinig gebeurt, terwijl de hele sfeer langzaam onder je huid kruipt. Precies daardoor blijft het nummer zo tijdloos klinken.

Dat was Fleetwood Mac met The Green Manalishi, With the Two Prong Crown, de laatste single die Peter Green in 1970 als bandlid met Fleetwood Mac opnam. Het nummer ontstond uit een angstige droom waarin Green een groene hond zag. Hij legde uit dat die figuur verbonden raakte met geld, hebzucht en de manier waarop bezit mensen kan beheersen.

Dat maakt de tekst beklemmend. Dit is geen uitstapje naar mystiek of fantasie, maar muziek uit een hoofd dat minder rust vond. De zware riff, schurende gitaren en spookachtige achtergrondgeluiden versterken dat gevoel. Zelfs de titel klinkt alsof er iets voor de deur staat dat je liever niet binnenlaat.

De single bereikte nummer 10 in Groot-Brittannië en nummer 8 in Nederland. Toen het nummer hier in de Top 40 stond, had Green Fleetwood Mac al verlaten. Daardoor kreeg de plaat achteraf de betekenis van een afscheid.

The Green Manalishi laat horen hoe ver Green zich van de traditionele blues had verwijderd. Het is zwaar, psychedelisch en dreigend: een eindpunt van de eerste Fleetwood Mac, maar ook een blik vooruit naar hardere rock. Judas Priest zou het nummer later jarenlang blijven spelen.

We gaan meteen vol gas verder, want na die rustige klanken waarmee we deel één afsloten, verras ik jullie nu met iets heel anders.

Dit is Fleetwood Mac met Go Your Own Way, van het album Rumours uit 1977.
Eigenlijk is dit een woedende liefdesbrief.

Gitarist Lindsey Buckingham schreef het over zijn breuk met bandgenote Stevie Nicks, en spaarde haar niet: hij beschuldigt haar er zo goed als openlijk van steeds nieuwe mannen te versieren.
Stevie vond dat onterecht en kwetsend, en moest het toch elke avond meezingen.

Ook muzikaal is het bijzonder: het opzwepende drumpatroon van Mick Fleetwood ontstond per ongeluk, omdat hij het tomtom-idee van Lindsey verkeerd begreep. Precies dat foutje werd de stuwende kracht achter een van de grootste rocksingles van de jaren zeventig. Zet je schrap, hier komt Go Your Own Way.

Van pure woede naar pure magie.
We blijven in dezelfde explosieve sfeer, maar Stevie Nicks neemt nu zelf het woord met haar allereerste grote Fleetwood Mac-hit: Rhiannon, van het gelijknamige album uit 1975.

Stevie schreef het nummer in amper tien minuten, nadat ze in een boekje genaamd Triad een personage tegenkwam dat bezeten raakte door een geest met die naam.

Pas later, jaren later zelfs, ontdekte ze dat Rhiannon ook echt bestaat: een Welshe godin uit de Mabinogion, godin van paarden en vogels, die op je pad verschijnt als er gevaar dreigt.
Stevie wist daar niets van toen ze het schreef, en toch klopte alles precies.

Ze noemde het zelf later een lied over een vrouw die zich door niemand laat vastbinden, altijd in beweging, altijd vluchtig als de wind. Het werd haar handtekeningnummer binnen de band.

Waar Lindsey met Go Your Own Way de aanval opende, gaf Stevie Nicks daarna het perfecte antwoord: Dreams, van Rumours uit 1977, en tot op vandaag het enige nummer waarmee Fleetwood Mac de nummer één in Amerika haalde.

Stevie schreef het in een studio in Sausalito, in een gek zwart-rood vertrek dat eigenlijk van Sly Stone was, terwijl ze op een fluwelen bed zat met een klein cassettertje.
Binnen tien minuten stond het er.
Ze liep terug naar de bandleden en zei doodleuk: luister eens, ik denk dat ik iets heb wat jullie willen horen.

Waar Lindsey haar in zijn nummer beschuldigde, bleef Stevie juist sereen en filosofisch: ze zingt over onweer en regen die alles relativeren, zonder ooit echt bitter te worden.

Veertig jaar later kreeg het nummer trouwens een tweede leven, dankzij een viral video van iemand die skateboardend cranberrysap dronk.

We reizen nu terug in de tijd, met Gypsy, van het album Mirage uit 1982.

Stevie Nicks schreef dit nummer al rond 1979, als een nostalgische blik terug op haar armlastige jaren met Lindsey Buckingham in San Francisco, toen ze haar matras van bed af op de vloer legde en zich weer helemaal zichzelf voelde.

Maar tegen de tijd dat het nummer werd opgenomen, kreeg het een veel zwaardere lading.

Haar beste vriendin Robin Anderson lag op dat moment op sterven aan leukemie, en er kwam een zin bij die Stevie speciaal aan haar wijdde, over Robins stralende ogen die ze nog altijd voor zich ziet. Robin overleed kort na de release, en Stevie trouwde later, uit verantwoordelijkheidsgevoel, zelfs kort met Robins achtergebleven man.

Gypsy is dus tegelijk een lied over vrijheid en over verlies, en bleef Stevies meest gespeelde nummer van dit album.

Tijd voor een andere kant van de band: Christine McVie, met Little Lies, van het album Tango in the Night uit 1987.

Christine schreef het samen met haar toenmalige man Eddy Quintela, al zei ze later zelf tegen Mojo dat zijn bijdrage minimaal was en dat de tekst niet over hem ging.
Veel aannemelijker is dat het lied teruggrijpt op haar eerdere, stukgelopen huwelijk met bandgenoot John McVie: een liefde die voorbij is, maar waarbij je toch liever een troostende leugen hoort dan de harde waarheid, met Lindsey Buckingham en Stevie Nicks op de achtergrondharmonieën.

Het werd Fleetwood Macs laatste top tien hit in Amerika en Christines eerste top tien notering ooit als zangeres in eigen land Engeland.
Bijna tien jaar na Rumours bewees de band dat ze nog steeds wisten hoe je een hit schrijft.

En dan sluiten we dit blok af zoals het hoort: groots en positief, met Don’t Stop, van het album Rumours uit 1977.

Ook dit nummer gaat over een uit elkaar vallend huwelijk binnen de band, dat van Christine en bassist John McVie.
Maar in tegenstelling tot Go Your Own Way is er hier geen wrok te bespeuren. Christine zingt dat het verleden voorbij is, en kijkt daarmee bewust vooruit in plaats van achterom.

Dat optimisme sloeg ook aan buiten de band: in 1992 gebruikte Bill Clinton het als campagnelied voor zijn presidentschap, en na zijn overwinning haalde hij de toen uit elkaar liggende klassieke bezetting van Fleetwood Mac zelfs terug bij elkaar voor één avond, om het nummer live te spelen op zijn inaugurele bal.

Een lied over loslaten dat uiteindelijk een heel land vooruit hielp kijken.

En met al deze nummers van Fleetwood Mac zijn we aan het einde gekomen van deze zesde aflevering van de Discografie van…, de spin-off van de Muziek Experts live op BR6.

We hoorden Fleetwood Mac als ruige, avontuurlijke bluesband rond Peter Green, met bezwerende gitaarwerken als Albatross en Black Magic Woman en de kwetsbare blues van Need Your Love So Bad. Daarna zagen we diezelfde band uitgroeien tot een van de grootste popacts ter wereld: van het liefdesverdriet dat Rumours tot een klassieker maakte, tot de glinsterende jaren-tachtigpop van Tango in the Night.

Dank voor het luisteren naar deze zesde aflevering van de Discografie van….
Meer informatie over de Muziek Experts, eerdere uitzendingen, playlists, fragmenten en alles rond het programma vind je op.

Volgende week zijn we er weer met een reguliere uitzending van de Muziek Experts, zoals vertrouwd op dinsdagavond om 20:00 uur en zaterdagochtend om 11:00 uur.

De volgende aflevering van ‘de Discografie van…’ volgt 25 augustus. Wie er dan in de spotlights staat, houden we nog even geheim.

Voor nu: bedankt voor het luisteren, graag tot volgende week, en blijf vooral genieten van muziek met een verhaal.