de Muziek Experts · BR6 · RADIO PLAYLIST

DEAFSPEELLIJST

UITZENDING 584
De volledige uitzending in magazinevorm: alle platen, rubrieken, achtergrondinformatie en luisterlinks bij elkaar.
Uitzending 584
15/09/2026
12 platen
BR6
TME
Samenvatting uitzending 584
RADIO
PLAYLIST
#584
de Muziek Experts · RUBRIEK

EERSTE SPREEK

Cultuur (kort)

In Cultuur vraagt Piet wat de macht van techmiljardairs betekent voor onze toegang tot kennis en onze vrijheid om zelf te denken.

Uitspraak (kort)

In Piets uitspraak gaat het over hoe we met AI omgaan zonder ons fatsoen en onze eigenwijsheid uit handen te geven.

Co-originele (kort)

In de Co-originele krijgt een bekentenis van de overkant van de oceaan later een Nederlands paspoort, terwijl de taal hetzelfde blijft.

Hitmix

We reizen van persoonlijke liefdesliedjes via soul en een zingend televisiegezelschap naar stevige gitaren en de dansvloer, met tussendoor cabaret en aan het slot Britse pop uit de jaren zestig.

de Muziek ExpertsEERSTE SPREEKUITZENDING 584
de Muziek Experts · RUBRIEK

CULTUUR

Introductie [Bas]

Wie bepaalt welk boek jij morgen kunt lezen?
In de bibliotheek lijkt het antwoord eenvoudig: je kiest zelf iets uit de kast.
Maar voordat dat boek daar staat, zijn er keuzes gemaakt over geld, ruimte en toegankelijkheid.

Ruim een eeuw geleden bemoeide de vermogende industrieel Andrew Carnegie zich daar op grote schaal mee.
Hij en zijn stichting financierden wereldwijd ruim 2.500 openbare bibliotheken.
Als jongen had hij zelf boeken kunnen lenen uit een particuliere verzameling, terwijl hij ze niet kon betalen.
Die ervaring bleef hem bij.

Aan zijn bibliotheekgeld verbond hij voorwaarden.
De gemeenschap moest onder meer zorgen voor het onderhoud.
Een gebouw schenken was dus pas het begin; de bibliotheek moest daarna als publieke voorziening kunnen blijven bestaan.

Dat maakt de vraag interessant wat iemand precies weggeeft wanneer hij toegang tot kennis belooft.
Een gebouw, een verzameling, een dienst?
En wie houdt daar vervolgens zeggenschap over?
Met die vraag in het achterhoofd gaan we naar Piet voor Cultuur.

Titel

Cultuur en kennis onder druk door Big Tech

Cultuur [Piet]

In deze column ga ik het niet hebben over AI, waar men misschien aan denkt bij deze titel.
Dat volgt zo tijdens mijn uitspraak, omdat we er steeds meer van moeten weten, vinden wij.
Naast betere tools komen in de techbranche ook gevaarlijke ontwikkelingen aan de oppervlakte.

We moeten als consumenten alert en slagvaardig blijven om niet het nieuwe slachtvee van meedogenloze leiders te worden.
Dit soort leiders blijkt overal de kop op te steken.
En dat ruim tachtig jaar na de Tweede Wereldoorlog, waarvan de rampzalige gevolgen niet voor iedereen meer een waarschuwing blijken te zijn.

We zien toch de excessen die plaatsvonden en plaatsvinden en uitgroeien tot nieuwe humanitaire rampen.

Maar nu beperk ik me tot de opmars en de naar mijn mening veel te grote invloed van techmiljardairs.
In die machtsconcentratie zie ik trekken van dat fascisme.
Met hun enorme rijkdommen kunnen zij bedrijven en invloed kopen.
Die aankopen zijn soms al beklonken voordat tegenstanders en regeringen daar iets tegenover stellen.
Ik bespeur een laatmaarwaaienmentaliteit.
Men loopt om de hete brij heen of vindt dat er meer voordelen dan nadelen zijn.

Een van mijn zorgen is de verschraling van kennis wanneer mensen niet meer langdurig of intensief studeren.
Het leesvermogen van Nederlandse jongeren is achteruitgegaan, blijkt uit PISA-onderzoek.
Daarmee is niet bewezen dat techbedrijven daarvan de enige oorzaak zijn.
Mijn vrees is dat wie minder kennis opbouwt ook minder houvast heeft om andere meningen en bewijzen te beoordelen.

We kennen de ongegronde beschuldigingen en de ontkenningen van complotdenkers.
Meta bouwt ondertussen grote, energievretende datacenters.
Het bedrijf beëindigde in 2025 in de Verenigde Staten de samenwerking met externe factcheckers voor Facebook, Instagram en Threads.
En er wordt in mijn ogen te weinig gedaan om kinderen te beschermen tegen schadelijke inhoud op hun telefoons en computers.
Ik vrees dat de belangen van gebruikers het daarbij te vaak afleggen tegen reclame-inkomsten.

Het is een vorm van imperialisme, vind ik, gestuurd vanuit Silicon Valley.
Als lichtpuntje bij afsluiting van deze column mogen we zien dat Bill Gates, medeoprichter van Microsoft, waarschuwt voor de verslavende werking van sociale media en de gevolgen van eventuele onwaarheden en voor concentratie en kritisch denken.

Maar ja, hij is al heel dik binnen via zijn enorme bedrijf met dito opbrengsten.

Wij adviseren onze luisteraars om The Nerd Reich van Gil Durán te lezen, waarin hij de antidemocratische tendensen van techmiljardairs aan de kaak stelt.
Nu nog graag acties van onszelf en onze regeringen.

de Muziek ExpertsCULTUURUITZENDING 584
de Muziek Experts · RUBRIEK

GETEKEND LOESJE

Datum

15/09/2026

Tekst

Mijn eigen mening stond niet bij de suggesties.

de Muziek ExpertsGETEKEND LOESJEUITZENDING 584
de Muziek Experts · RUBRIEK

PIETS UITSPRAAK

Introductie [Bas]

Stel dat je een computer vertelt dat je een rotdag hebt gehad.
Hij vraagt wat er gebeurd is, reageert vriendelijk en lijkt alle tijd voor je te hebben. Hoeveel begrip hoor je dan in zo’n antwoord?
En hoeveel daarvan vul je zelf in?

Die vraag hield computerwetenschapper Joseph Weizenbaum al in de jaren zestig bezig. Aan het Amerikaanse MIT ontwikkelde hij ELIZA, een programma waarover hij in 1966 publiceerde.
Het kon met een gebruiker praten door woorden te herkennen en daar volgens vaste regels een reactie op te geven.
Een bekend script bootste een psychotherapeut na, die uitspraken van de gebruiker vaak omzette in vragen.

Toch vertelden mensen het programma persoonlijke dingen en schreven sommigen het medeleven toe.
Weizenbaum schrok van die reactie.
De indruk van begrip bleek mogelijk zonder dat er een mens zat mee te luisteren.

Wat zegt dat over onze verwachtingen van een gesprek?
Misschien begint die vraag wel bij degene die achter het toetsenbord zit.
Tijd voor Piets uitspraak.

Titel

Is AI een speeltuin voor onze wildste ideeën?

Uitspraak [Piet]

We zitten, en voor velen voelt dit nog steeds plots, in een nieuwe tijd van communicatie.
Al tientallen jaren geleden konden mensen elkaar ook niet altijd verstaan, laat staan dat je meteen snapte wat de ander bedoelde.
Dat noemde ik dan krommunicatie.

Daar kon je wat om lachen, ook om de spanning eruit te halen.
Want bij onverwachte kritiek kan iemand in de war raken of boos worden.
Je kon wat er gezegd werd samen bespreken en wat niet tot de ander doorgedrongen was op een andere manier verduidelijken.

Maar tegenwoordig kan bijna meteen een hele meute meedoen, ook nog een onzichtbare meute.
En wat men opgepikt heeft, komt niet altijd van de oorspronkelijke bron, maar van een doorgezegd verhaal dat opduikt bij een van de vele internetgebruikers.
Het verhaal gaat aan de haal met de waarheid, de feiten en de privacy.
Dan bemoeien Jan, Joke en alleman zich ermee.
Wat de waarheid is of was, lijkt al niet meer van belang.
De tekst is een kapstok om aan te hangen of mee op hol te slaan, al is het alleen maar om mee te spelen.
Dat komt niet alleen door AI, maar dit systeem kan de verwarring wel vergroten.

Je kunt niet alles verbieden of volstaan met een opgestoken vinger dat kwetsen uit den boze is.
Je kunt ook niet met verboden en wetten alles tegenhouden.
Wel kunnen we daders en foute gebruikers aanpakken en zeggen dat men zich aan fatsoensnormen moet houden.

Daar zouden de grootgrutbezitters van deze moderne media eerst zelf mee moeten beginnen.
Je kunt niet een hele maatschappij gaan verzieken omdat het zoveel geld opbrengt.
Zorg voor aangepaste content voor kinderen, houd TikTokkers met misleidende reclames voor gevaarlijke producten uit de lucht en zorg dat we begrijpen dat AI een hulpmiddel is en geen doel op zich.
De mens moet zijn eigenheid behouden en dan bedoel ik vooral zijn eigenwijsheid.
We moeten geen robotleger worden of alleen bedieners van robots.
Wees wijs, ook in het onderwijs.
Leer dat je veel eerst zelf moet doen voordat je AI inzet om iets te zoeken of een tekst te verfraaien.
Dus lees zelf, schrijf zelf en leer zelf voor je diploma.

Zo blijven we oefenen in lezen, rekenen en contact maken.
Werk allen mee aan dit idee.

de Muziek ExpertsPIETS UITSPRAAKUITZENDING 584
de Muziek Experts · RUBRIEK

AFSLUITING

Muziek

Dank Erik van Muiswinkel voor de Spoiler van het boek The Lord of the Rings, laten wij dan maar afronden voordat deze uitzending ook een trilogie wordt.
Vanavond draaide we muziek van Tony Christies met zijn septemberliefde en twee versies van dezelfde bekentenis gingen we via instrumentale soul en zingende VARA-makers naar countryrock, Deep Purple en de dansvloer, met Benny Sings en een cabareteske omweg door Midden-aarde.

Columns

In Cultuur ging het over de macht van techmiljardairs over kennis en debat. Piets uitspraak draaide om de vraag hoe we AI gebruiken en tegelijk zelf blijven denken, leren en rekening houden met elkaar.

Programma info

Dit was uitzending 584 van de Muziek Experts, je hoort ons elke dinsdagavond om acht uur bij BR6 en mocht je dan niet kunnen luisteren, of alles graag nog eens willen horen, dan zijn we er ook op de zaterdagochtend om elf uur. Maar ook op demuziekexperts.nl vind je de playlist, de columns en eerdere uitzendingen en fragmenten om terug te luisteren.

Tip-aankondiging

Maar we sluiten het programma niet af voor we naar Piet gaan met de Tip van de Redactie!

de Muziek ExpertsAFSLUITINGUITZENDING 584
de Muziek Experts · RUBRIEK

SLOTZIN

Slotzin

Terwijl de dagen korter worden, verdienen de grote vragen nog steeds meer dan een haastig antwoord.

de Muziek ExpertsSLOTZINUITZENDING 584

Download de tekst als PDF

Albumcover
NU LIVE
Laden…
BR6 – live stream
NET GEDRAAID
  1. --:--Nog geen vorige plaat
  2. --:--Nog geen vorige plaat
00:00