de Muziek Experts

de Muziek Experts afspeellijst

datum: 14/07/2026

uitzending nr: 576

Fragmenten van deze uitzending

Uitspraak
Tme fragmenten
00:00
00:00

EERSTE SPREEK

Cultuur (kort)

Vanavond in cultuurcolumn heeft Piet het over wat een land op het spel zet zodra politiek denkt dat kennis, onderzoek en geschiedenis zich wel even laten kneden naar de waan van de dag.

Uitspraak (kort)

En in Piets uitspraak gaat het over een maatschappij waarin bezit steeds vaker verandert in toegang, en de mens daar ongemerkt iets tastbaars bij verliest.

Co-originele (kort)

Zo meteen hoort u een gladde wereldreiziger eerst in het Engels en daarna ineens verrassend dicht bij huis.

Hitmix

Verder vanavond een rit langs grote stemmen, zoekende zielen, slimme pop, filosofische rock en een handvol platen die meer meenemen dan alleen hun refrein.

CULTUUR

Introductie [Bas]

Universiteiten worden vaak besproken alsof het alleen maar diploma-fabrieken zijn.
Alsof het gaat om rendement, doorstroom en een nette stapel cv’s.

Maar een universiteit hoort ook de plek te zijn waar een samenleving leert om twijfel te verdragen.
Waar mensen juist tijd krijgen om iets uit te zoeken dat nog niet meteen geld oplevert, stemmen wint of lekker bekt in een verkiezingsspotje.

En precies daar wringt het steeds vaker.
We leven in een tijd waarin bestuurders op veel terreinen haast verwarren met daadkracht.
Wie langzaam denkt, ligt eruit.
Wie nuanceert, klinkt verdacht.
Wie moeilijke vragen stelt, krijgt al snel het verwijt dat hij of zij buiten de werkelijkheid leeft.

Terwijl beschaving vaak juist begint bij mensen die niet meteen meelopen met het hardste geroep.

Cultuur van vanavond gaat daarom niet over een detail, maar over iets groters: wat er gebeurt als kennis haar rust verliest en macht gaat bepalen wat nog nuttig mag heten.

Titel

Amerikaanse regering verkwanselt kennis en geschiedenis.

Cultuur [Piet]

Deze afbraak is in deze tweede Trumptermijn begonnen. Wie het heeft bedacht is wel duidelijk, maar dat andere mensen deze decreten uitvoeren is dubieus en slecht voor de USA. Niet alleen voor dat land zelf, maar ook voor zijn reputatie in het buitenland.

Wat is er aan de hand? Door vermeende bezwaren tegen professoren, onderzoekers, diversiteitsbeleid en hele vakgebieden zijn onderzoeksteams opgeheven of in geldstromen beknot. Universiteiten worden onder politieke druk gezet om zich naar de agenda van Washington te voegen. Onderwerpen die door de machthebbers als te woke of te links worden gezien, komen sneller onder vuur te liggen.

Een gevolg hiervan is dat veel wetenschappers om zich heen kijken. Niet alleen in woorden, maar soms ook in daden. Europa probeert dat talent binnen te halen, en in Frankrijk zijn inmiddels daadwerkelijk tientallen onderzoekers uit de Verenigde Staten heen gegaan. Dat is voor ontvangende landen aantrekkelijk, want kennis, opleiding en onderzoek tillen een economie op.

Maar wat levert het de Verenigde Staten uiteindelijk op? Op korte termijn lijkt het geld te schelen als afdelingen worden gesloten en subsidies worden geschrapt. Op langere termijn raak je kennis kwijt, jaag je talent weg en tast je het vertrouwen in je eigen instellingen aan. Dat doet denken aan samenlevingen waarin geschiedenis en werkelijkheid steeds meer worden herschreven naar de smaak van de macht.

Die lijn zie je ook elders terug. Transgender militairen werden doelwit van beleid en rechtszaken, en in de Pentagon-opruiming van DEI-materiaal verdwenen zelfs pagina’s en beelden over zwarte militairen, vrouwen en historische pioniers. Daarnaast leven ook migranten met een tijdelijke legale status in grotere onzekerheid, doordat bescherming of verblijfszekerheid sneller kan worden ingetrokken.

In beide gevallen kun je spreken van een braindrain en van zelfbeschadiging. Een land verzwakt zichzelf als het tegelijk lager en hoger opgeleiden wegduwt, wantrouwen zaait tegen universiteiten en wetenschap als verdachte luxe behandelt. Dan hou je geen trotse kennisnatie over, maar een onrustig land dat zijn eigen fundament ondermijnt.

Laten we hopen dat de Amerikanen tijdig inzien dat dit een doodlopende weg is voor een land dat nog altijd groot is, maar zichzelf kleiner maakt als het zijn kennis verkwanselt.

GETEKEND LOESJE

Datum

14/07/2026

Tekst

Soms is een lied het laatste bezit dat niemand van je afpakt.

PIETS UITSPRAAK

Introductie [Bas]

We hebben een rare gewoonte ontwikkeld: we noemen iets nog steeds van ons, terwijl we steeds vaker alleen toestemming krijgen om er even bij te mogen.

Dat gebeurt met films, muziek, software, boeken, en zeker ook met alles wat aan een account hangt.
Het is handig, snel en glimt mooi op een scherm, dus we nemen het voor lief. Totdat er iets verdwijnt.
Totdat een wachtwoord niet meer werkt, een server uitgaat of een bedrijf ineens andere voorwaarden heeft.

Dan merk je hoe stilletjes de taal is veranderd.
Kopen voelt als bezitten, maar juridisch blijkt het vaak huren met een glimlach.

Dat is niet alleen een technisch verhaal, maar ook een cultureel verhaal.
Want een samenleving zonder tastbare dingen wordt al snel een samenleving zonder sporen.

En wie nergens meer iets van vast kan houden, raakt ook iets kwijt in hoe hij zich verhoudt tot herinnering, ruil, verzameling en waarde.

Titel

Particulier eigendom verdwijnt in de internettrechter.

Uitspraak [Piet]

We zijn niet alleen in een tijd van verwarring en oorlogen verzeild geraakt. We leven ook in een tijd waarin techniek tegelijk speelgoed, gereedschap en wapen is geworden. En op een ander vlak zijn wij als burgers slachtoffer zonder eraan dood te gaan: door de ontmenselijking van de maatschappij in een doorgeschoten computerwedloop.

Dat is inmiddels zelfs doorgedrongen tot mensen die techniek altijd omarmden. Over wie gaat dit dan? Over miljoenen spelers die al decennia genieten van spellen, kampioenschappen en hele werelden op een scherm. Maar daar schuift iets wezenlijks.

Sony heeft aangekondigd dat nieuwe PlayStation-games vanaf januari 2028 niet meer op fysieke discs verschijnen. En zowel bij PlayStation als bij Xbox staat zwart op wit dat een digitale aankoop in wezen een licentie is, geen eigendom. Je mag het gebruiken, maar het is niet echt van jou zoals een doos, een boek of een cd van jou is.

Zelfs in Europa, waar consumentenbescherming toch geen vies woord is, zegt de Europese Commissie nu dat zij niet zomaar wettelijk kan afdwingen dat games speelbaar blijven nadat ze van de markt worden gehaald. Er komt hooguit overleg over een vrijwillige gedragscode. Dat is veelzeggend. Het gaat dus niet alleen over ontspanning, maar over de verschuiving van bezit naar toestemming.

Natuurlijk scheelt dat producenten winkels, voorraad en grondstoffen. Maar in een tijd waarin het begrip ontspullen om zich heen grijpt, zijn er nog altijd mensen die juist willen vasthouden aan iets tastbaars. Omdat je met een voorwerp ook herinnering, ruil, ontmoeting en eigen regie bewaart. Een spel in de kast is meer dan data. Het is iets dat blijft, ook als servers zwijgen of voorwaarden veranderen.

Daarom verzetten spelers zich. Niet alleen uit nostalgie, maar omdat zij voelen dat hier iets groters meespeelt. Als alles verandert in toegang, wachtwoord en abonnement, dan leveren we ongemerkt een stuk vrijheid in. Geef mij dan maar de ballast van leuke spullen als spellen, muziekdragers, boeken en puzzels. Want dan blijft deze uitspraak fier overeind: zonder ballast heb je geen sturing meer en vlieg je weg.

AFSLUITING

Muziek

En zo is uitzending 576 van uw Muziek Experts ook weer voorbij gevlogen, met deze avond weer vol contrast: van zonovergoten sixtiespop tot verfijnde soul, van groot verdriet tot slimme prog en van bubblegum met een psych-randje tot een Top 40-klassieker die nog altijd zacht binnenkomt.

Columns

In de columns ging het vanavond over iets dat groter is dan nieuws van de dag: over kennis die onder druk komt te staan, en over bezit dat langzaam verandert in toestemming.

Programma info

Dit was de Muziek Experts, met Bas van Zetten en Piet de Rooij.
Volgende week zijn we er gewoon weer met nieuwe platen, oude vondsten en weer zo’n fijne omweg door de muziekgeschiedenis. En dat is te horen op de dinsdagavond om acht uur. Heb je iets gemist, wil je weten wat die ene plaat ook alweer was, of wil je alles nog eens rustig naluisteren? Ga dan als de wiedeweerga naar de site deMuziekExperts.nl. Of beluister ons nog eens in de herhaling op zaterdagochtend om elf uur!

Tip van de Redactie

Bijna aan het eind, maar we sluiten niet af voor we naar Piet gaan met de Tip van de Redactie..

SLOTZIN

Slotzin

En voor deze juli-avond is misschien dit genoeg: houd vast wat echt waarde heeft, want lang niet alles wat verdwijnt komt ook weer terug.

Download de tekst als PDF

Albumcover
NU LIVE
Laden…
BR6 – live stream
NET GEDRAAID
  1. --:--Nog geen vorige plaat
  2. --:--Nog geen vorige plaat
00:00